اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٩٩ - كه با نفس و شيطان برآيد به زور
دو گونه است:
١- مكر، به منظور عملى صحيح و هدفى نيكو و پسنديده، مانند مكر خداوند:
وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ.[١] آنها (جهودان) نيرنگ ساختند- براى كشتن عيسى- و خدا هم [به سزايشان] نيرنگ ساخت و خدا بهترين نيرنگسازان است.
وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ.[٢] و [ياد كن] آنگاه كه كافران بدانديشى مىكردند- در دارالنّدوه- كه تو را به بند كَشند يا بكُشند يا بيرون كنند، آنها بدانديشى مىكردند و خدا چاره نهان مىكرد- مكرشان را بديشان برمىگردانْد- و خدا بهترين چارهكنندگان است.
٢- مكر مذموم و ناپسند:
اسْتِكْبَاراً فِي الْأَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِ وَلَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ فَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَلَن تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا.[٣] [از حق مىرميدند] از روى بزرگ منشى و گردنكشى در زمين و نيرنگ بد. و نيرنگ بد جز سازنده آن را فرا نگيرد. پس آيا جز روش و نهادى را كه بر پيشينيان رفته است- يعنى عذاب را- چشم مىدارند؟ پس روش و نهاد خداى را هرگز دگرگونى نيابى، و روش و نهاد خداى را هرگز گردانيدنى نيابى.
اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و آلِهِ وَ كِدلَنا وَ لاتَكِدْ عَلَيْنا وَ امْكَرْ لَنا وَ لاتَمْكُرْبِنا وَ ادِلْ لَنا وَ لاتُدِلْ مِنَّا.
بارخدايا! بر محمد و دودمانش درود فرست و كارها را به سودمان تدبير كن و بر زيان ما جارى مساز، و مكر خويش درباره دشمنانمان به كار گير و كاممان را شيرين كن، و ناكاممان مگردان. آن چه در اين فراز بدان پرداخته شده است، سپردن خويش به خداوند
[١] - آلعمران، آيه ٥٤
[٢] - انفال، آيه ٣٠
[٣] - فاطر، آيه ٤٣