اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ١٦١ - تأملاتى چند در شناخت فرشتگان
نورانىاند و هستىشان خيرِ محضِ، و بر طاعت و فرمانگزارى خداوند سرشته است و به گفته مولانا: يك گُرُه را جمله عقل و علم و جُود/ آن فرشته است، او نداند جز سجود/ نيست اندر عنصرش حرص و هوا/ نور مطلق، زنده از عشق خدا. و به فرموده اميرمؤمنان (ع)، حيرت و سرگشتگى كه رباينده و نابود كننده معرفت خداوند است از گوهر هستىشان بدور است. و آن چنان شكوه جمال و هيمنه جلال الهى در ژرفاى وجودشان جاى گرفته كه وسوسهها را طمع آن نيست كه بر فكرشان چيره گردد.
هفت، نقش تربيتى ايمان به فرشتگان؛ در جهانشناسى دينى از يك سلسله حقايق غير مادّى سخن به ميان آمده كه نشانه غناى اين جهانبينى است. اين حقايق به گونهاى است كه بشر نمىتواند به آسانى به آنها دست يابد. در عموم جهانشناسى فلسفى نيز توجه عميقى به اين حقايق غير مادى نشده است. و در واقع دين با طرح اين حقايق، كمك ارزندهاى به رشد انديشه بشرى كرده است، و مفاهيم عميقى را در اختيار بشر قرار داده است، تا با تأمّل و تفكر در پيرامون آنها، دريابد كه قلمرو هستى در محدوده عالم طبيعت نيست و عالم مادّه با عالمى ديگر كه فراسوى آن است در ارتباطى وثيق است.
عالم فرشتگان، امر حقّى است كه بايد بدان باوَر داشت و به وجودشان ايمان آورد. در قرآن كريم در موارد مختلف و در سخنان معصومين (ع)، كه به پارهاى از آنها اشاره شد، به تكرار از آنها ياد شده است. به تعبير ديگر همه نصوص قرآنى و احاديث رسيده به طور قطع بر وجود آنها گواه است؛ بدين معنا كه وجود فرشتگان نوعى اوهام و تخيّلات و ساخته ذهنها نيست، همچنان كه عقول مجرد نيز، بر ساخته ذهنها نيستند و همين طور، از سنخ نفوس سعيده سعادتبخش بشرى نيز، نيستند. جهان فرشتگان حقيقتى انكارناپذير، و از مصاديق بارز «غيب» و يكى از شاخصههاى «ايمان دينى» است. همچنان كه ياد شد، موجوداتى نورانى و گرامىاند و خداى متعال به آنان جانهاى پاك و پاكيزه، شرافت و ويژگىهاى قدسى بخشيده است. گراميان و نيكوكارانى هستند، كه سر و كارشان با كارهاى خير و اعمال صالح است و از فساد و شرور گريزان و دورند. به عصمت خود، آنان را معصوم داشته و به عبادت و طاعت خويش، گماشته است. شب و روز بىآن كه سست و درمانده شوند به عبادت او سرگرم و از باده بندگى خداوند سرخوشاند. و به آن