اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٢٢٠ - و فرشتگانى ديگر
قَول اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «قُلْ يَتَوَفّاكُمْ مَلَكُ الْمُوْتِ الَّذِى وُكِّلَ بِكُمْ» وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «الَّذِينَ تَتَوفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظالِمى انْفُسِهِمْ» وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «تَوَّفَتْهُ رُسُلَنا» وَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: «وَ لَوْ تَرى اذ يَتَوَفَّى الّذينَ كَفَروُا الْمَلائِكَةَ» وَ قَدْ يَموُتُ فِى السّاعَةِ الْواحِدَةِ فِى جَميعِ الآفاقِ ما لا تُحْصِيهِ الّااللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَكَيْفَ هذا؟ فَقالَ (ع) انَّ اللَّهَ تباركَ وَ تَعالى جَعَلَ لِمَلَكِ الْمَوْتِ اعواناً مِن الْمَلائِكَةِ يَقْبضوُنَ الْارْواحَ بِمَنْزِلَةِ صاحِبِ الشُّرْطَةِ لَهُ اعوانٌ مِنَ الْانْس يَبْعَثُهُمْ فِى حَوائِجِهِ فَتَوفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ وَ يَتَوفَّاهُمْ مَلَكُ الْمَوْتُ مِنَ الْمَلائِكَةِ مَعَ ما يَقْبِضُ هُوَ وَ يَتَوفَّاهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِن مَلَكِ الْمَوْتِ.[١] از امام صادق (ع) درباره سخن خداى عزَّ و جلَّ: «بگو:
فرشته مرگ كه بر شما گمارده شده جان را برگيرد». و در آنان كه [از آلودگىهاى شرك و گناه] پاكند، فرشتگان جانشان مىستانند» و «آنان كه فرشتگان جانشان را مىگيرند در حالى كه [به كفر و شرك و كردار بد] بر خويش ستمكار بودهاند» و «فرستادگان ما جان او را بگيرند» و «و اگر مىديدى آنگاه كه فرشتگان جان كافران را برگيرند» پرسيدند: چگونه است كه در برخى از اين آيات، استنادِ جان ستاندن، به خداست و در برخى به فرشته مرگ (عزرائيل)، و در برخى ديگر به فرشتگان ديگر است، در حالى كه در يك ساعت در همه افقها عدّهاى كه شمارشان را جز خدا نمىداند مىميرند؟ در پاسخ فرمود:
خداى تعالى- براى فرشته مرگ ياورانى گماشته كه در ستاندن جانها او را يارى مىدهند؛ مانند فرمانده پليس كه ياوران و كارگزارانى دارد، او را در انجام تكاليفش يارى مىدهند. فرشتگان از زنده جانان، جان مىستانند و فرشته مرگ (عزرائيل) جانهاى ستانده شده را از آنها دريافت مىكند و در نهايت، خداوند جانهايى كه فرشته مرگ و ياورانش ستاندهاند، از آنها باز مىستاند.
[١] - مَن لايحضرُه الفقيه، ج ١، ص ١٣٧