تمام اوبرسد؟! هَيْهات هَيْهات! كه خردها از توصيف مقامى از مقامات او و فضيلتى از فضايل او گُمند و خاطره‌ها سرگردان و مغزها حيران‌اند. و سخنوران، بربسته زبان و شاعران، قاصر از بيان و اديبان، ناتوان و بليغان، بى‌زبان و دانشوران، درمانده‌اند، از اين‌رو، به ناتوانى و كوتاهى از وصف جزئى از آن معترفند؛ پس چگونه به وصف كلّى و تمام گفتِ او رسند يا چگونگى او را به توصيف آرند. او به منزله اخترى است كه از دسترس دست‌يازان و توصيف واصفان به دور است «وَهُوَ بِحَيْثُ النَّجْمِ عَنْ يَدِ الْمُتَناوِلينَ وَ وَصْفِ الْواصِفِينَ».[١] هر پژوهشگرى كه به اين پاسخ مبادرت ورزيده، در حدّ معرفت خود نسبت به اين انسان بزرگ، پاسخ داده است. محمد ٦ انسانى است كه آفريده شد تا انسانيت با زيباترين و جامع‌ترين چهره و ژرف‌ترين و رقيق‌ترين معناى خود در سيماى او تجسّم يابد.

آيا آنان كه او را «انسان كامل» ناميدند، از مضمون و محتواى اين وصف و موصوف واقف بوده‌اند؟! در حالى كه شناخت محمد ٦ برتر از معارف بشرى است، و اين شناخت است كه خردهاى بشرى را به كمال مى‌رساند، و بر فضايل و نيكى‌هاى آن مى‌افزايد.

و چه شايسته است كه يك مؤسسه «علمى پژوهشى» براى تحقيق و بررسى و مطالعه در پيرامون شخصيت بى‌هِمال محمد ٦ از جوانب گوناگون اقدام كند، كه اگر اين پژوهشكده در تحقيقات و مطالعات خود كامياب شود، مى‌تواند بالاترين و فاخرترين شناخت را پيش روى بشريت عطشناكِ معارف ناب انسانى و الهى قرار دهد. بحث و كاوش در زندگى محمد ٦ از گذشته دور؛ يعنى صدر اسلام تا اكنون، مورد توجّه دانشمندان و انديشه‌وران بزرگ مسلمان و پيروان اديان آسمانى حتّى فرهيختگانى از مكتب‌هاى مادّى جهان، بوده و قهراً در آينده نيز خواهد بود. و جالب اين كه، محمد ٦ از آنِ قومِ خاصّ، سرزمين خاص و زمان خاصى نيست؛ او انسان است، انسان كامل و متعالى، و به نوع انسان تعلق دارد، و به تعبير قرآن كريم «رحمةٌ للعالمين» است، و انسانى است كه تا اكنون چشم بشريت چون او را، نديده و نخواهد ديد. اگر كتاب‌ها و رساله‌ها و مقاله‌هايى را كه به همه زبان‌هاى رايج جهان و با آراء و انديشه‌هاى گوناگون و باورهاى متفاوت درباره محمد ٦، نگاشته شده است، احصا و شماره كنيم، با دانشنامه‌اى عظيم و

[١] - تحف‌العقول، ص ٤٤٠ و( رهاورد خرد)، ص ٤٥٢، بخشى از سخن حضرت امام رضا( ع)