قُلْ مَن كَانَ فِي الضَّلَالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدّاً حَتَّى‌ إِذَا رَأَوْا مَا يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذَابَ وَإِمَّا السَّاعَةَ.[٢] بگو: هر كه در گمراهى باشد، پس خداى رحمان بايد كه او را فزونى دهد- به او مهلت دهد تا گمراهيش بيش‌تر شود- تا آن گاه كه آن چه را به آنان وعده داده مى‌شود ببينند: يا عذابِ (اين جهانى) را- مانند كشته يا اسير شدن- و يا رستاخيز را.

و امّا رحيم، بر وزن «فَعِيل» صفت مُشْبِهه است، و به معناى ثبات و بقا و دوام است.

از اين رو، رحمتِ رحميت خداوند، رحمت دائمى و ثابت و باقى است كه تنها به مؤمنان افاضه مى‌شود، واين افاضه در جهانى است كه باقى و زوال‌ناپذير؛ يعنى جهان آخرت است.

همچنان كه فرمود:

هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُم مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَكَانَ بِالْمُؤْمِنِينَ رَحِيماً.[٣] اوست آن كه بر شما درود- رحمت- مى‌فرستد و فرشتگان او نيز؛ تا شما را از تاريكى‌ها- كفر و گمراهى- به روشنايى- ايمان و طاعت- بيرون آورده و او به مؤمنان مهربان است.

انَّهُ بِهِمْ رَؤُفٌ رَّحيمٌ.[٤] او به آنان رؤوف- دلسوز- و مهربان است.

حاصل سخن، اين كه رحمت عامّ و شامل، رحمتى است كه در پرتو آن همه چيز، با شعور و بى‌شعور، مؤمن و كافر نيكوكار و فاجر پديد آمده و از آغاز هستى و در مسير وجودِ خويش مادامى كه هستند به وسيله آن روزى خود را دريافت مى‌كنند. و رحمت خاص و ويژه، عطيه‌اى است كه خداوند، تنها به كسانى مى‌دهد كه برخوردار از ايمان و در

[١] - نور، آيه ٣٥

[٢] - مريم، آيه ٧٥

[٣] - احزاب، آيه ٤٣

[٤] - توبه، آيه ١١٧