ياد خداوند، بهترين كيميايى است كه خداوند در اختيار آدميان نهاده است. در اين جهان بهترين و مهم‌ترين چيزى كه بشر كشف كرده، كه بهتر و برتر و مهم‌تر از آن، پس از اين نيز، كشف نخواهد كرد، خداوند است و ياد او. و اين ياد، نور و روشناى است كه جز او، سايه‌هاست. و هر گاه دل، از اين روشنايى سرشار شد، ديگر سايه‌اى نخواهد ماند. و نسيمى را مانَد كه هرگاه، به هرجا، بِوَزَد پشّه خواهد گريخت. و نه فقط ساحت دل را، از هر چه جز خداست، پاك مى‌كند؛ بلكه خود خواهى و خود پرستى آدمى را از ميان بر مى‌دارد، تا آنجاكه آدمى خودش را نيز نبيند: رسد آدمى به جايى كه به جز خدا نبيند/ بنگر كه تا چه حدّست مكان آدميت (سعدى).

فراغت بال و آسايش تن‌

كم نيستند كسانى كه مى‌كوشند، با توسل به سرگرمى‌ها، و تخديرها، و مستى‌هاى زودگذر، خود را از خود باز ستانند. به غفلت‌ها و بى‌خودى‌ها، پناه مى‌برند و خود را از هوشيارى‌ها مى‌رهانند، تا مگر دمى برآسايند.

جمله عالم زاختيار و هستِ خود		مى‌گريزد در سَرِ سرمستِ خود
تا دمى از هوشيارى وا رَهَند		ننگ خَمْر و زَمْر برخود مى‌نهند

جمله دانسته كه اين هستى فَخ است‌		فكر و ذكرِ اختيارى دوزخ است‌
مى‌گريزد از خودى در بى‌خودى‌		يا به مستى يا به شغل اى مُهْتدى‌[٢]

در آموزه‌هاى اسلامى از جمله در معارف امام على بن الحسين (ع)، اساس همه ارزش‌ها خداوند است. اين خداوند است كه با او همه چيز، بر اندام آدمى كوتاه است و بى‌او همه‌

[١] - نهج البلاغه، خطبه ١٩٣

[٢] - مثنوى، دفتر ششم، بيت ٢٢٤- ٢٢٧.