الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٩ - مقدّمه

مقدّمه‌

شادكامى، از موضوعات مهم زندگى است كه مورد علاقه همه مردم بوده است و مكاتب گوناگون، از نظرگاه‌هاى مختلفى به آن پرداخته‌اند. محقق از ديرباز به اين موضوع علاقه داشته و در باره آن، مطالعه و تحقيق نموده است. نخستين نتيجه اين تحقيقات در سال ١٣٨٤ در كتابى با عنوان رضايت از زندگى به چاپ رسيد. اين بررسى، هر چند نگاهى نو به منابع اسلامى داشت، امّا فاقد چارچوب نظرى معين، الگوى مشخّص، و فراگيرى در عوامل بود. از همان زمان، دغدغه يافتن پايه نظرى رضامندى از ديدگاه اسلام، در فكر و ذهن اين‌جانب وجود داشت تا اين كه به موضوع شادكامى- كه عام‌تر از رضامندى است- ختم شد و به عنوان رساله دكترى اين‌جانب مطرح و تصويب شد. اين پژوهش در گروه «روان‌شناسى اسلامى پژوهشكده اخلاق و روان‌شناسى اسلامى» نيز مورد توجّه قرار گرفت و كار تحقيق آن آغاز شد و سرانجام بخش‌هايى از آن به عنوان رساله دكترى ارائه و سپس به صورت كامل، آماده چاپ گرديد.

هدف اين پژوهش، آن بود كه با رويكردى روان‌شناختى، ديدگاه اسلام در باره شادكامى را كشف و تبيين نمايد. اين پژوهش، از نوع كتاب‌خانه‌اى و توصيفى است و در آن از نوع خاصى از روش تحليل محتوا استفاده شده است. اين روش كه توسط پژوهشگر طراحى شده، متناسب با مقتضيات متون اسلامى (قرآن و حديث) بوده و داراى سه بخش عمده فهم روان‌شناختى «تك‌گزاره‌ها»، «تك‌مفاهيم» و «مناسبات ميان مفاهيم» است. در اين بررسى، بيش از پنجاه موضوع و دست كم شش هزار متن در منابع اسلامى مورد بررسى قرار گرفتند و با استفاده از روش ياد شده، اطلاعات لازم، استخراج و طبقه‌بندى شدند و سپس مورد تحليل و پردازش قرار گرفتند. در بخش روان‌شناسى مثبت‌گرا نيز با استفاده از منابعِ در اختيار، نظريه‌هاى شادكامى مورد بررسى قرار گرفتند و اطلاعات لازم استخراج شدند.