الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٥٠٤ - الف- مؤلّفه ها

امّا نكته مهم اين كه هر كدام از اين دو، خود اقسام ديگرى دارند. رضامندى، مفهومى عام دارد كه داراى چهار بخش است. اين بدان جهت است كه «متعلّق» و يا به تعبيرى، موضوع رضامندى، قضا و قدر است و قضا و قدر، نخست به دو بخش تقسيم مى‌شود: تكوينى و تشريعى و سپس بُعد تكوينى آن به خوشايند و ناخوشايند، و بُعد تشريعى آن به بايد و نبايد تقسيم مى‌شود. از سوى ديگر، متعلّق نشاط نيز بُعد هيجانى انسان است و اين بُعد، متناسب با ابعاد وجودى انسان، به دو بخش مادى و معنوى تقسيم مى‌شود. بنا بر اين، در مجموع مى‌توان گفت كه شادكامى، ساختارى شش‌قسمتى دارد.

...

(نمودار ١١- ٢) نمودار ابعاد مختلف زندگى‌

هر كدام از اين ابعاد، واكنش مخصوص خود را دارند. واكنش به تقدير- به عنوان يك كلّ- رضامندى است و حالت مربوط به هيجان، نشاط نام دارد. رضامندى در ابعاد خود نيز واكنش‌هاى خاص خود را دارد. در بُعد تكوين، واكنش مثبت به خوشايند، «شكر»، و واكنش مثبت به ناخوشايند، «صبر» نام دارد. همچنين در بُعد تشريع، واكنش مثبت به بايدها، «رغبت»، و واكنش مثبت به نبايدها، «كراهت» نام دارد. نشاط نيز تركيبى از لذّت مادى و معنوى است.