الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٨٧ - آزمايش انسان

أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخاً وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ.[٣٥٨]

او كسى است كه شما را از خاك، آن گاه از نطفه و آن گاه از خون بسته آفريد و شما را به صورت كودك در آورد تا شما را به كمال قوّت برساند، تا سالمند شويد. و از ميان شما بعضى مرگ پيش‌رس مى‌يابد و تا [در نهايت‌] به مدّتى مقرّر برسيد، و اميد كه در انديشه فرو رَويد).

همچنين، در باره هدف و حكمت نهايى آفرينش جهان مى‌فرمايد:

(اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عِلْماً.[٣٥٩] خداوند، كسى است كه هفت آسمان را آفريد و از زمين هم همانند آنها را. فرمان، از ميان آنها پديد مى‌آيد، تا بدانيد كه خداوند بر هر چيزى تواناست، و به راستى، علم وى، هر چيزى را در بر گرفته است).

تأمّل در اين دو آيه شريف، نشان مى‌دهد كه از نگاه قرآن، فلسفه آفرينش انسان و جهان، خداشناسى است، چنان كه امام حسين (ع) نيز مى‌فرمايد:

ما خَلَقَ العِبادَ إلّا لِيعرِفوهُ.[٣٦٠]

بندگان را نيافريد مگر براى اين كه او را بشناسند.

بديهى است كه شناخت خداوند متعال، در گام نخست، تنها از راه به كارگيرى انديشه و عقل، ميسّر است.

- آزمايش انسان‌

حكمت ديگر خلقت انسان، ابتلا و آزمايش است:

(الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا.[٣٦١] اوست كه مرگ و زندگى را آفريد تا بيازمايد شما را كه كدامتان بهترين كردار را داريد).

گفتنى است كه آزمايش خداوند متعال به منظور آگاهى يافتن نيست؛ بلكه حكمت آن، شكوفا كردن استعدادهاى انسان است، چنان كه از امام على (ع) روايت شده:

[٣٥٨]. سوره غافر، آيه ٦٧. نيز، ر. ك: دانش‌نامه قرآن و حديث، ج ٩، ص ١٠٥( آفرينش انسان براى خردورزى و شناخت خدا).

[٣٥٩]. سوره طلاق، آيه ١٢.

[٣٦٠]. علل الشرائع، ص ٩، ح ١؛ كنز الفوائد، ج ١، ص ٣٢٨؛ نزهة الناظر، ص ٨٠، ح ٣؛ بحار الأنوار، ج ٥، ص ٣١٢، ح ١.

[٣٦١]. سوره ملك، آيه ٢.