الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٩٥ - روش غلط مقايسه صعودى
پيامد ديگر مقايسه صعودى، «حسادت» است. حسادت در جايى شكل مىگيرد كه برترى و فضيلتى در طرف مقابل باشد و اين يعنى مقايسه صعودى.[١٠٦٧] در حديثى كه از پيامبر (ص) نقل شده است، به خوبى رابطه ميان مقايسه صعودى و حسادت به چشم مىخورد. پيامبر (ص) مىفرمايد كه: خداوند متعال به موسى بن عمران فرمود:
يابنَ عِمرانَ لا تَحسُدَنَّ النّاسَ عَلى ما آتَيتُهُم مِن فَضلى ولا تَمُدَّنَ عَينَيك إلى ذلِك ولا تُتبِعهُ نَفسَك فَإِنَّ الحاسِدَ ساخِطٌ لِنِعَمى صادٌّ لِقَسمِى الَّذى قَسَمتُ بَينَ عِبادى.[١٠٦٨]
اى پسر عمران! نسبت به آنچه از فضلم به مردم دادهام، حسادت نورز و چشمهايت را به آن مدوز و نفْست را در پى آن، روان مساز كه شخص حسود، دشمن نعمت من و سدكننده روزىاى است كه من ميان بندگانم تقسيم كردهام.
به هر حال، يكى از پيامدهاى مقايسه صعودى، حسادت ورزيدن است و حسادت، آثار زيانبارى دارد كه زندگى را تلخ مىكند و به جهنّم تبديل مىسازد. شخص حسود، پيش از هركسى به خود آسيب مىزند،[١٠٦٩] و شادى ديگران باعث خشم و ناراحتى وى مىشود.[١٠٧٠] لذا همواره دچار غم و اندوه است؛ از يك سو، اندوه، مشكلات خود را دارد و از سوى ديگر، راحتى و آسايش ديگران، او را غمگين مىسازد.[١٠٧١] هيچ چيز جز مرگ يا نابودى نعمتهاى ديگران، او را آرام نمىسازد.[١٠٧٢] شادى او اندك و كوتاه است و اندوه وى، زياد و طولانى.[١٠٧٣] زيان حسادت چنان شديد است كه بر جسم نيز تأثير مىگذارد و آن را بيمار مىسازد.[١٠٧٤] در حقيقت، حسادت، مَركب رنج و
عذاب است.[١٠٧٥] به همين جهت، شخص حسود، راحتى و آسايش ندارد[١٠٧٦] و از زندگى خود لذّت نمىبرد.[١٠٧٧] حسادت، زندگى را تلخ مىكند؛[١٠٧٨] لذا شخص حسود، بدترين زندگىها را دارد.[١٠٧٩]
[١٠٦٧]. اين را مىتوان در آيات قرآن نيز مشاهده كرد:\i( وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ ...\E\i وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ)\E( سوره نساء، آيه ٣٢). در آيه ديگرى نيز چنين آمده است:\i( أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلى ما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ)\E( سوره نساء، آيه ٥٤).
[١٠٦٨]. الكافى، ج ٢، ص ٣٠٧؛ وسائل الشيعة، ج ١٥، ص ٣٦٦، ح ٢٠٧٥٩. نيز، ر. ك: الكافى، ج ٨، ص ٤٥؛ أعلام الدين، ص ٢٢٠.
[١٠٦٩]. ر. ك: مصباح الشريعة، ص ٣٣. امام على( ع): للهِ دَرُّ الحَسَدِ ما أعدَلَهُ بَدَأَ بِصاحِبِهِ فَقَتَلَهُ( ارشاد القلوب، ص ١٢٩؛ شرح نهج البلاغة، ابن أبى الحديد، ج ١، ص ٣١٦).
[١٠٧٠]. امام على( ع): يَكفيكَ مِن الحاسِدِ أنَّهُ يَغتَمَّ وَقتَ سُرورِكَ( كنز الفوائد، ج ١، ص ١٣٧). نيز، ر. ك: غرر الحكم، ح ٦٨٤٥).
[١٠٧١]. امام على( ع): إنَّما يَحزَنُ الحَسَدَةُ أبداً لِأنَّهُم لا يَحزَنونَ لما يَنزِلُ بِهِم مِنَ الشّرِ فَقَط، بل و لِما يَنالُ الناسُ مِن الخَير( شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد، ج ٢٠، ص ٣٣٢).
[١٠٧٢]. امام على( ع): الحاسِدُ لا يَشفِيهِ إلّا زَوالُ النّعمَةِ( غرر الحكم، ح ٦٨٣٧). نيز، ر. ك: همان، ح ٦٨٤٤؛ شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد، ص ٢٨١.
[١٠٧٣]. امام على( ع): الحَسودُ مَغمومٌ( غرر الحكم، ح ٦٧٨٩). نيز، ر. ك: همان، ح ٦٨٢٥ و ٦٨٥٢ و ٦٨٥١.
[١٠٧٤]. امام على( ع): العَجَبُ مِن غَفلَةِ الحُسّادِ عَن سَلامَةِ الأجسادِ( نهج البلاغة، حكمت ٢٢٥).
[١٠٧٥]. امام على( ع): الحَسَدُ مَطِيّةُ التَّعَبِ( مطالب السؤول، ص ٥٧؛ بحار الأنوار، ج ٧٨، ص ١٣).
[١٠٧٦]. پيامبر خدا( ص): أقَلّ الناسُ راحَةً الحَسودُ( روضة الواعظين، ج ٢، ص ٤٢٤). نيز، ر. ك: غرر الحكم، ح ٦٨٢٩ و ٦٨٣٠؛ الخصال، ج ٢، ص ٤٣٤.
[١٠٧٧]. پيامبر خدا( ص): أقَلُّ الناسُ لَذَّةً الحَسودُ( معانى الأخبار، ص ١٩٥؛ كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٩٤، ح ٥٨٤٠). نيز، ر. ك: الخصال، ج ١، ص ٢٧١؛ تحف العقول، ص ٤٥٠؛ غرر الحكم، ح ٦٧٧٩.
[١٠٧٨]. امام على( ع): الحَسَدُ يُنَكّدُ العَيشَ( غرر الحكم، ح ٦٨٢٦).
[١٠٧٩]. امام على( ع): أسوَءُ الناسِ عَيشاً الحَسودُ؛ حسود، بدترين زندگىها را دارد( همان، ح ٦٨٢٧).