الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٣٤ - تأمين حيات انسانى

تأمين حيات انسانى‌

قرآن كريم، هدف اساسى تشريع را حيات و زنده ساختن انسان معرّفى نموده است. خداوند متعال، پس از آن كه مردم را به اطاعت از خود و رسولش فراخوانده و از اعراض از آن باز داشته،[١٥٣٨] براى دومين بار، آن را تأكيد نموده و مؤمنان را به استجابت خدا و فرستاده‌اش در پذيرفتن دعوت پيغمبر (ص) سفارش مى‌كند، و اين تأكيد را با بيان حقيقت امر و آن ركن واقعى- كه تكيه‌گاه اين دعوت است- انجام مى‌دهد و بيان مى‌دارد كه حقيقت امر و ركن واقعى اين دعوت، چيزى است كه انسان را از پرتگاه فنا و هلاكتْ رهايى مى‌دهد و زنده‌اش مى‌كند:

(أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ.[١٥٣٩] اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، چون خدا و پيامبر، شما را به چيزى فرا خواندند كه به شما حيات مى‌بخشد، آنان را اجابت كنيد).

مرحوم علّامه طباطبايى در تفسير حيات، در باره اين آيه شريف توضيح مى‌دهد كه زندگى، گران‌بهاترين متاعى است كه يك موجود زنده براى خود سراغ دارد، و چگونه چنين نباشد و حال آن كه در ماوراى زندگى غير از عدم و بطلان، چيز ديگرى نيست، و معلوم است كه اين ارزش را براى زندگى به خاطر اثر آن قائل است كه عبارت است از شعور و اراده كه نشاط و سعادت زندگى انسانى به آن است، و به همين جهت است كه همواره از جهل و نداشتن آزادى اراده و اختيار مى‌گريزد. انسان، مانند همه موجودات، مجهّز به سلاحى است كه زندگى معنوى او را- كه حقيقت وجود اوست- تامين مى‌كند، و سلاح انسانى همين اراده و اختيار اوست كه خيرات و منافع او را از شرور و مضارش مشخّص مى‌سازد و او را به آن يكى، سوق و از اين يكى، زنهار مى‌دهد.

از آن جايى كه اين هدايت الهى- كه نوع انسانى را به سوى سعادت و خير و به سوى منافع وجودش دلالت مى‌كند-، هدايتى تكوينى است و از مشخّصات شيوه خلقت اوست، و محال است كه نظام آفرينش در يك مورد، دچار خطا و اشتباه شود، لذا بايد گفت كه انسان، سعادت وجود خود را به طور قطع درك مى‌كند، و در اين دركش دچار ترديد نمى‌شود، هم‌چنان كه ديگر انواع مخلوقات، بدون اين كه دچار سهو و اشتباه شوند، به جبلت و فطرت خود، راهى را كه به سعادت و منفعت و خيرشان مى‌انجامد، مى‌پيمايند، و اگر در جايى دچار اشتباه مى‌شوند، به خاطر

[١٥٣٨].\i( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَوَلَّوْا عَنْهُ وَ أَنْتُمْ تَسْمَعُونَ* وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ قالُوا سَمِعْنا وَ هُمْ لا يَسْمَعُونَ* إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لا يَعْقِلُونَ* وَ لَوْ عَلِمَ اللَّهُ فِيهِمْ خَيْراً لَأَسْمَعَهُمْ وَ لَوْ أَسْمَعَهُمْ لَتَوَلَّوْا وَ هُمْ مُعْرِضُونَ)\E( سوره انفال، آيه ٢٠- ٢٣).

[١٥٣٩]. سوره انفال، آيه ٢٤.