الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٩٣ - اقدام صحيح تعديل لذّتجويى

اى ابا محمّد! به ياد بياور بندبند شدن استخوان‌هايت را، و بازگشت دوستانت از نزد تو را وقتى كه تو را در قبرت دفن كردند، و خارج شدن كرم از دو سوراخ بينى‌ات را، و خورد گشتن بدنت توسط كرم‌ها را؛ كه اين كار، تو را به خاطر آنچه در آن قرار دارى، تسلّى مى‌دهد.

ابو بصير مى‌گويد: به خدا سوگند هيچ گاه مرگ را ياد نكردم مگر آن‌كه اندوهى كه از امر دنيا داشتم، تسكين يافت.

در اين روايت تصريح شده كه ياد مرگ، موجب كاهش فشار روانى مى‌گردد.

در روايت ديگرى كه امام على (ع) از پيامبر خدا (ص) نقل مى‌كند، فرايندى ذكر شده كه قابل توجّه است:

أديموا ذكر هاذم اللذات! قالوا: يا رَسولَ اللهِ وما هاذِمُ اللَّذّات؟ قال: المَوتُ؛ فَإنَّهُ مَن اكثَرَ ذِكرَ المَوتِ سَلا عن الشَّهواتِ ومَن سَلا عن الشَّهَواتِ، هانَت عَلَيهِ المُصيباتُ ومَن هانَت عليهِ المصيباتُ، سارَعَ فِى الخَيرات.[٦٨٥]

پيوسته در هم كوبنده لذّت‌ها را ياد كنيد! گفتند: اى پيامبر خدا! در هم كوبنده لذّت‌ها چيست؟ فرمود: مرگ؛ كه هر كس مرگ را ياد كند، از شهوات جدا مى‌شود و هر كس از شهوات جدا شود، مصيبت‌ها بر وى آسان مى‌گردند، و كسى كه مصيبت‌ها بر وى آسان شوند، در كارهاى خير شتاب مى‌گيرد.

در اين روايت، تصريح شده كه ياد مرگ، موجب جدايى از لذّت مى‌شود و همين سختى‌ها را بر انسان آسان مى‌سازد و به دنبال آن، در كار خير، سرعت به وجود مى‌آورد.

...

نمودار (٦- ٣)

از آنچه گذشت، روشن شد كه ياد مرگ هم در خوشايند زندگى نقش دارد و هم در ناخوشايند آن و در هر دو موقعيت، موجب مهار پيامدهاى منفى مى‌شود. هر كدام از اين دو

موقعيت، ممكن است پيامدهاى منفى‌اى داشته باشند؛ تَرْف و بَطْر (رفاه و سرمستى) از يك طرف، و بى‌تابى از طرف ديگر. طبق اين روايات، ياد مرگ، پديده‌اى است كه در هر دو موقعيت متضاد،

[٦٨٥]. مسند الإمام زيد، ص ٣٨٦.