الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٨٢ - باور غلط تصوّر «بى پشتوانگى»

آشنايى داشتيم-، ره‌سپار شدم. محمّد بن عبد اللّه بن على بن حسين- كه آشنايى ديرينى با هم داشتيم و از حال و روز من خبر داشت-، در بين راه به من برخورد كرد و دستم را گرفت و گفت: از وضع تو اطلاع يافته‌ام. حالا براى رفع گرفتارى‌هايت به چه كسى اميد دارى؟ گفتم: حسن بن زيد. گفت: در اين صورت بدان كه حاجتت برآورده نمى‌شود و به خواسته‌ات نمى‌رسى. به كسى رو كن كه توان اين كار را دارد و بخشنده‌ترين بخشندگان است و خواسته‌ات را از او بخواه. وى به نقل از پسر عمويش جعفر بن محمّد از پدرش، از جدّش، از پدرش حسين بن على، از پدرش على بن ابى طالب (ع)، از پيامبر (ص) حديث بالا را براى محمّد بن عجلان روايت كرد. محمّد بن عجلان مى‌گويد: من به او گفتم: اى فرزند پيامبر خدا! اين حديث را برايم دوباره بگو. او سه بار آن را تكرار كرد. من گفتم: به خدا قسم كه از اين پس، از هيچ كس حاجتى نخواهم. ديرى نگذشت كه خداوند از نزد خود مرا روزى و بخششى عطا فرمود.[٦٤٩]

بنا بر اين، هر كس به غير خدا توكّل كند، بى‌ترديد نااميد خواهد شد و همين ناكامى در تحقّق خواسته‌ها موجب نارضايتى خواهد شد. در مناجات خدا با حضرت موسى (ع) چنين آمده است:

لا تَرجُ غَيرِى، اتَّخِذنِى جُنَّةً فِى الشَّدائِدِ وحِصناً لِمُلِمّاتِ الامورِ.[٦٥٠]

به كسى غير از من اميد نداشته باش. مرا در شرايط سخت، سپر و در بلاها دژ خود قرار ده.

البته مراد از تكيه نكردن بر غير خدا، استفاده نكردن از علل و اسباب مادى نيست؛ مراد، اعتماد نكردن به آنها و اثر را از آنها نخواستن است. روشن است كه بين استفاده و اعتماد، تفاوت وجود دارد.

باور غلط: تصوّر «بى‌پشتوانگى»

از عواملى كه موجب نارضايتى در زندگى مى‌شود، تصوّر بى‌پشتوانگى يا احساس بى‌پشتوانگى است. كسى كه پشتوانه‌اى مطمئن نداشته باشد و يا تصوّر كند كه ندارد، دچار احساس ضعف و ناتوانى خواهد شد و با ناكامى و شكست، رو به رو خواهد گشت. دليل آن نيز روشن است؛ از يك سو زندگى، پُر از مسائل پيچيده‌اى است كه گذر سالم و موفّقيت‌آميز از آن- در خوشايند و ناخوشايند- نيازمند قدرت و توان بالاست و از سوى ديگر، انسان، موجودى ضعيف و ناتوان است![٦٥١] از اين رو به تنهايى از عهده پيچ و خم زندگى بر نمى‌آيد و به نقطه‌اى نياز دارد تا به آن‌

[٦٤٩]. الأمالى، طوسى، ص ٥٨٤، ح ١٢٠٨؛ الكافى، ج ٢، ص ٦٦، ح ٧.

[٦٥٠]. تحف العقول، ص ٣٦٦.

[٦٥١].\i( خُلِقَ الْإِنْسانُ ضَعِيفاً)\E( سوره نساء، آيه ٢٨).