پيش‌تر گذشت كه مبناى قضاى الهى، خير است. اين مبنا، هم در خوشايند جريان دارد و هم در ناخوشايند. اگر پذيرفتيم كه قضاى ناخوشايند الهى نيز مبتنى بر خير است، پس باز هم انسان از آنچه خير است، برخوردار مى‌شود و اتفاقاً مؤلّفه سعادت نيز همين است. بنا بر اين، آنچه مهم است، برخوردارى از خير است كه حتّى در شرايط ناخوشايند نيز وجود دارد. از اين رو، مسئله اين خواهد بود كه خير بودن بلا و مصيبت در چيست؟ خير بودن قضاى ناخوشايند، ابعادى دارد كه در جاى خود بررسى كرديم.

امّا نكته مهم اين كه موقعيت ناخوشايند، با فشار روانى همراه است و اين چيزى است كه مى‌تواند مانعى براى صبر و رضامندى در اين موقعيت گردد. براى بردبارى و رضامندى بايد اين موانع را برطرف نمود. بدون توجّه به اين واقعيت، نمى‌توان رضامندى را به دست آورد. نخست بايد اين عواطف منفى را از بين بُرد و سپس رضامندى را به دست آورد. بنا بر اين، مهار فشار روانى و كاستن از آن، نقش مهمى در رضامندى خواهد داشت. از اين رو، مسئله اساسى اين خواهد بود كه چگونه مى‌توان از فشار روانى محروميت‌هاى مادّى كاست و موقعيت را تحمّل‌پذير ساخت و از اين راه، صبر و بردبارى را افزايش داد؟ فشار روانى در اين موقعيت، عوامل مختلفى دارد كه بايد آنها را برطرف كرد. در متون دينى براى اين كار، از روش‌هايى استفاده شده كه هر كدام مربوط به بُعد خاصى هستند كه در ادامه به بررسى آنها مى‌پردازيم.

الف- تصحيح احساس محروميت‌

صِرف محروميت، موجب نارضايتى نمى‌گردد. مهم، احساس محروميت است. زمانى نارضايتى به وجود مى‌آيد كه فرد احساس كند محروم است. از اين رو، خيلى مهم است كه معلوم گردد محروميت چيست و چه ويژگى‌هايى دارد؟ و آيا احساس ما مطابق واقع هست يا نه؟ تفسير ما از محروميت، نقش مهمّى در افزايش يا كاهش فشار روانى دارد كه در ادامه بدان مى‌پردازيم.

باور غلط: تفسير مادّى محروميت‌

بر اساس آنچه در تفسير فقر و غنا گذشت، برخى افراد، داشته‌ها و نداشته‌هاى زندگى را فقط در مادّيات منحصر مى‌بينند و به همين جهت، معيار سنجش و ارزيابى آنان، داشتن يا نداشتن امكانات مادى است. از اين رو، چنين افرادى، هنگام كاستى در امكانات مادى، امكانات غير مادى را لحاظ نمى‌كنند. لذا خود را محروم به شمار مى‌آورند. همچنين هنگام فقدان امكانات غير مادى، احساس محروميت نمى‌كنند و براى تأمين آنها نيز تلاش نمى‌نمايند.