گفتيم كه به عنوان يك واقعيت، قضاى الهى، هميشه مبتنى بر خير است. همچنين در مبانى انسان‌شناختى نيز گذشت كه هدف نهايى انسان، تكامل و خدايى شدن است؛ امّا پرسشى كه مطرح است اين كه وجه خير بودن تقديرهاى الهى چيست؟ و چه نظريه‌اى مى‌تواند خير بودن قضا و قدر الهى را تبيين كند؟ در متون دينى، موارد مختلفى براى خير بودن تقديرهاى تكوينى و تشريعى خداوند متعال (با انواع آن) مطرح شده كه در بحث بعد خواهد آمد. امّا به نظر مى‌رسد آنچه پايه نظرى همه آنهاست، «رشد و تكامل انسان» و يا به تعبيرى، «شكوفايى توحيدى» است. انسان، موجودى است با استعدادهاى مختلف كه بايد شكوفا شوند و به تكامل برسند. البته اين رشد و شكوفايى نيز در راستاى فلسفه خلقت انسان قرار دارد و آن، «توحيدى شدن» است. رشد و تكامل اساسى انسان آن است كه از امورى مانند دنيا و نفسِ خود گذر كند (گذر از غير خدا) و خدايى شود كه آن را «رشد توحيدى» يا «شكوفايى توحيدى» مى‌ناميم. البته همان گونه كه در بحث مبانى گذشت، براى انسان، امكان تبديل شدن به موجودى شيطانى و نفسانى نيز وجود دارد. به همين جهت، آنچه مهم است اين كه استعداد الهى شدن در انسان وجود دارد و براى شكوفايى آن، «نعمت و مصيبت»، و «بايد و نبايد» قرار داده شده است. در حقيقت، خداوند متعال، گاه با دادن نعمت، توحيدى شدن در بُعد نعمت‌ها و خوشى‌ها را در انسان پرورش مى‌دهد تا همه چيز را از خداوند متعال بداند و آنها را در راستاى رشد و تكامل خود به كار بگيرد. گاه نيز مصيبت مى‌دهد تا توحيدى شدن در بُعد ناخوشى‌ها را پرورش دهد و پايدار ماندن بر عهد خود با خدا را اثبات كند و نشان دهد كه حتّى اگر خدا مصيبت نيز بدهد، باز از او روى‌گردان نخواهد شد. و گاه او را با امر كردن به‌

امورى كه از آنها گريزان است و نهى كردن از امورى كه به آنها گرايش دارد، خدامحورى او را پرورش مى‌دهد تا معلوم گردد كه او به خاطر خدا حاضر است از همه چيز بگذرد.

در حقيقت، يك ويژگى در همه اينها مشترك است و آن اين كه انسان، حاضر است از همه امور وسوسه‌انگيز دنيوى و علايق نفسانى بگذرد و تنها خدا را در نظر بگيرد. اين، اوج رشد و تكامل انسان است. بنا بر اين، فلسفه تقديرهاى تكوينى و تشريعى خداوند متعال، «شكوفاسازى توحيدى» است. در بحث‌هاى بعدى، به تناسب، موارد گوناگونى را كه به عنوان اثر، براى هر كدام از ابعاد رضامندى مطرح شده، بيان خواهيم كرد.

ج- ايمان به تقدير

بر اساس آنچه گذشت، معلوم مى‌گردد كه پيش‌نياز خيرباورى، ايمان به تقدير است. تا كسى باور نداشته باشد كه همه چيز به تقدير الهى است، آنچه را مقدّر شده، به تقدير الهى نمى‌داند. لذا باور به خير بودن تقدير خدا نيز تأثيرگذار نخواهد بود. كسى كه به اين باور برسد، در برابر اين‌