الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ١٣ - مقدّمه

فصل اوّل: كلّيات‌

مقدّمه‌

هر انسانى به طور فطرى، جوياى سعادت است و هيچ گاه نمى‌تواند اين خواست را از خود سلب كند و مى‌توان گفت كه همه نظام‌هاى اخلاقى اين حقيقت را پذيرفته‌اند و در آن، اتفاق نظر دارند و اختلاف ميان نظام‌هاى گوناگون اخلاقى، تنها متوجّه تشخيص مصداق سعادت است.[١] انسان، هر چند موجودى ازلى نيست، امّا ابدى است و حيات جاويدان دارد و در اين ميان، «زندگى»، تنها سرمايه او براى سعادت يا شادكامى است. زندگى دنيا، مزرعه آخرت است.[٢] زمان، گذراست. عمر، رو به كاهش است و ناگهان پايان زندگى فرا مى‌رسد. در نتيجه، هر كس خوبى بكارد، شادمانى دِرو مى‌كند و هر كس بدى بكارد، پشيمانى و بدبختى دِرو خواهد كرد.[٣] دنيا، تجارت‌خانه‌اى است كه سود يا زيان آن، در آخرت معلوم مى‌شود. پس سعادتمند، كسى است كه كالاى او در دنيا، كارهاى نيك باشد و دنيا را به چشم دنيا ببيند و به آن در همان حدّ خودش ارزش نهد.[٤]

آنچه در اين ميان مهم است، تعريف دقيقى از سعادت (شادكامى) و راه رسيدن به آن است.

[١]. اخلاق در قرآن، ج ١، ص ٩٨.

[٢]. پيامبر خدا( ص): الدُّنيا مَزرَعَة الآخِرَة( تنبيه الخواطر، ج ١، ص ١٨٣؛ عوالى اللآلى، ج ١، ص ٢٦٧، ح ٦٦؛ إحياء علوم الدين، ج ٤، ص ٣١).

[٣]. پيامبر خدا( ص): يا أبا ذَر، إنَّكم فى مَمَرِّ اللَّيلِ وَالنَّهارِ، فى آجالٍ مَنقوصَةٍ، وأعمالٍ مَحفوظَةٍ، وَالمَوتُ يأتى بَغتَةً، فَمَن يزرَع خَيرا يوشِكُ أن يَحصُدَ رَغبَةً، ومَن يزرَع شَرّا يوشِك أن يَحصُدَ نَدامَةً، ولِكلِّ زارِعٍ ما زَرَعَ( الأمالى، طوسى، ص ٥٢٧، ح ١١٦٢؛ مكارم الأخلاق، ج ٢، ص ٣٦٥، ح ٢٦٦١؛ تنبيه الخواطر، ج ٢، ص ٥٣؛ اعلام الدين، ص ١٩٠؛ بحار الأنوار، ج ٧١، ص ١٧٦، ح ١٥). نيز، ر. ك: الكافى، ج ٢، ص ٤٥٨، ح ١٩؛ تحف العقول، ص ٤٨٩؛ بحار الأنوار، ج ٧٨، ص ٣٧٣، ح ١٩.

[٤]. امام على( ع): إنَّ الدُّنيا دارُ تِجارَة، ورِبحُها أو خُسرُها الآخِرَة، فَالسَّعيدُ مَن كانَت بِضاعَتُهُ فيهَا الأَعمالَ الصّالِحَة، ومَن رَأَى الدُّنيا بِعَينِها وقَدَّرَها بِقَدَرِها( شرح نهج البلاغة، ابن ابى الحديد، ج ١٦، ص ١٣٣؛ بحار الأنوار، ج ٣٣، ص ٨٥، ح ٤٠٠).