الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤١٩ - ف- تقويت خويشتندارى

همچنين از پيامبر (ص) نقل شده كه: هر كس خدا به وسيله او گشايشى در كار مسلمانى ايجاد كند، خداوند در گرفتارى‌هاى دنيا و آخرت برايش گشايش ايجاد خواهد كرد[١٥٠٠] و هر كس در كار برآوردن نيازهاى مسلمانانى باشد، خداوند نيز در كار برآوردن نياز او خواهد بود و هر كس در اين دنيا يك گرفتارى از مسلمانى برطرف كند، خداوند، يك گرفتارى از گرفتارى‌هاى آخرت او را برطرف خواهد ساخت.[١٥٠١] اينها جزء قوانين زندگى اند. يكى از مفاهيم اسلامى در اين زمينه، «صدقه» است. پيامبر خدا (ص) تأكيد دارند كه به وسيله صدقه دادن، غم و اندوه را دور كنيد:

تَداركوا الهُمُومَ والغُمومَ بِالصَّدَقاتِ، يَكشِفِ اللّهُ عَزَّ و جَلَّ ضُرَّ كُم، ويَنصُرُكُم عَلى عَدُوِّكُم، ويُثَبِّت عِندَ الشَّدائِدِ أقدامَكُم.[١٥٠٢]

نگرانى و اندوه را به وسيله صدقات، از بين ببريد تا خداوند عزّ وجلّ آسيب‌ها را از شما برطرف سازد و بر دشمنتان پيروز گردانَد و هنگام سختى‌ها گام‌هايتان را استوار سازد.

ف- تقويت خويشتندارى‌

از مسائل مهم درونى انسان، وضعيت او در برابر گرايش‌هاى نفسانى است كه مى‌تواند به شكل خويشتندارانه يا افسارگسيخته صورت گيرد. كسى كه تقواى الهى داشته باشد، در برابر خواهش‌هاى نفسانى، مقاومت مى‌كند و در نتيجه، درون او پاك و نورانى باقى مى‌ماند. همچنين مورد لطف خداوند قرار مى‌گيرد و برايش از هر اندوهى، فَرَجى و از هر تنگنايى، راه خروجى قرار مى‌دهد و وى را نجات مى‌بخشد. امام على (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

مَن اتّقى اللهَ سُبحانَهُ جَعَلَ لَهُ مِن كُلِّ هَمٍّ فَرَجاً، ومِن كُلِّ ضَيقٍ مَخرَجاً.[١٥٠٣]

هر كس از خداى سبحان پروا كند، براى او از هر اندوهى، گشايشى، و از هر تنگنايى، راه‌

برون‌رفتى قرار مى‌دهد.

[١٥٠٠]. پيامبر خدا( ص): مَن أجرَى اللّهُ عَلى يَدِهِ فَرجاً لِمُسلِمٍ، فَرَّجَ اللّهُ عَنهُ كَربَ الدُّنيا والآخِرَةِ( الأمالى، طوسى، ص ٥٨٦، ح ١٢١٢؛ نزهة الناظر، ص ٤٠، ح ١٢٣؛ تنبيه الخواطر، ج ٢، ص ٧٤).

[١٥٠١]. پيامبر خدا( ص): المُسلِمِ أخو المُسلِمُ لا يَظلِمُهُ ولا يُسلِمُهُ، وَمَن كان فى حاجَةِ أخيهِ كانَ اللّهُ فى حاجَتِهِ، وَمَن فَرّجَ عَن مُسلِمٍ كُربَةً فَرَّجَ اللّهُ عَنهُ كُربَةً مِن كُرُباتٍ يَومِ القِيامَةِ، وَمَن سَتَرَ مُسلِماً سَتَرَهُ اللّهُ يَومَ القِيامَةِ( صحيح البخارى، ج ٢، ص ٨٦٢، ح ٢٣١٠؛ صحيح مسلم، ج ٤، ص ١٩٩٦، ح ٥٨؛ سنن أبى داود، ج ٤، ص ٢٧٣، ح ٤٨٩٣؛ كنز العمّال، ج ١، ص ١٥٠، ح ٧٤٥؛ مجمع البيان، ج ٩، ص ٢٠٠؛ نزهة الناظر، ص ٦٤، ح ١٢٧).

امام صادق( ع): مَن فَرَّجَ عَن أخيهِ المُسلِمِ كُربَةً فَرَّجَ اللّهُ عَنهُ كُربَةً يَومَ القِيامَةِ، ويَخرُجُ مِن قَبرِهِ مَثلوجَ الصَّدرِ( المؤمن، ص ٥٠، ح ١٢١).

[١٥٠٢]. الفردوس، ج ٢، ص ٤٦، ح ٢٢٦٥؛ كنز العمّال، ج ٦، ص ٣٥١، ح ١٦٠١٢.

[١٥٠٣]. غرر الحكم، ج ٥، ص ٣٨٠، ح ٨٨٤٧؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٤٣٥، ح ٧٥٢٤. نيز، ر. ك: عدّة الدّاعى، ص ٢٨٦؛ الكامل فى التاريخ، ج ٣، ص ٤٨٧.