الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٢٢ - ٢ عوامل واكنش مثبت

ب- واكنش مثبت: طاعت‌

واكنش مثبت به دستورهاى خداوند متعال، طاعت ناميده مى‌شود. افرادى كه مى‌توانند بر لذّت‌هاى خود چيره شوند، به فرمان خداوند متعال عمل مى‌كنند و از اين راه مى‌توانند خير نهفته در دستورهاى خداوند متعال را- كه هدفى جز تعالى و تكامل انسان ندارد- به دست آورند. بنا بر اين، بهترين واكنش در بُعد تكليف، فرمان‌بردارى از خداوند متعال است.

٢. عوامل واكنش مثبت‌

پيش‌تر گذشت كه قضاى تشريعى خداوند، قوانين يا همان بايدها و نبايدها را به وجود مى‌آورد. مبناى تشريع نيز مصلحت انسان است. از اين رو، سعادت واقعى و شادكامى اصيل انسان، در گرو اطاعت از اين قوانين است. خداوند متعال در اين باره مى‌فرمايد:

(وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً.[١٥٠٤] و كسى كه از خدا و فرستاده‌اش فرمان‌بردارى كند، بى‌ترديد به رستگارى عظيم، دست يافته است).

اين يك قانون تغييرناپذير است. پيامبر خدا (ص) در اين باره مى‌فرمايد:

إنَّ طاعَةَ اللهِ نَجاحٌ مِن كُلِّ خَيرٍ يُبتَغى، ونَجاةٌ مِن كُلِّ شَرٍّ يُتَّقى.[١٥٠٥]

همانا فرمان‌بردارى از خدا، دستيابى به هر خوبى‌اى است كه طلب مى‌شود، و نجات از هر بدى‌اى است كه از آن پرهيز مى‌گردد.

به وسيله فرمان‌بردارى از قوانين شريعت، بخت به انسان روى مى‌آورد[١٥٠٦] و رستگارى به دست مى‌آيد.[١٥٠٧] از اين رو بايد به سمت طاعت شتافت تا رستگارى به دست آيد.[١٥٠٨]

در طرف مقابل، نافرمانى خداوند متعال قرار دارد كه موجب شقاوت و بدبختى مى‌گردد.[١٥٠٩]

بنا بر اين، افراد آگاه، نسبت به طاعت، رغبت و شادمانى دارند و نسبت به معصيت، كراهت و اندوه.[١٥١٠] با توجّه به واقعيت‌ها و قوانين حاكم بر هستى، انسان بايد از كارهاى خيرى كه پيش فرستاده، خوش‌حال و از فرصت‌هايى كه از دست داده، ناراحت باشد.[١٥١١]

[١٥٠٤]. سوره احزاب، آيه ٧١.

[١٥٠٥]. الكافى، ج ٨، ص ٨٢، ح ٣٩؛ كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٤٠٣، ح ٥٨٦٨.

[١٥٠٦]. امام على( ع): بالطّاعَة يكونُ الإقبالُ. ٠( غرر الحكم، ح ٤٢٤٣).

[١٥٠٧]. امام على( ع): بالطّاعة يكونُ الفَوزُ( همان، ح ٤٢٤٥).

[١٥٠٨]. امام على( ع): بادِرِ الطّاعَة تَسعَدْ( همان، ح ٤٣٦٠).

[١٥٠٩]. امام على( ع): بِالمَعصِيَةِ تَكونُ الشَّقاءِ( همان، ح ٤٢٥١؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ١٨٦ ح ٦٨).

[١٥١٠]. امام على( ع): سُرورُ المُؤمِنِ بِطاعَةِ رَبّهِ وحُزنُهُ عَلى ذَنبِهِ( غرر الحكم، ح ٥٥٩٤).

[١٥١١]. امام على( ع): أكثِر سُرُورِكَ عَلى ما قَدَّمتَ مِنَ الخَيرِ وحُزنَكَ عَلى ما فاتَ مِنهُ( همان، ح ٢٣٤٥).