از ديگر آثار و بركات مال، آسايش روانى است. برخوردارى از مال، موجب تهيه امكانات بيشتر براى زندگى مى‌گردد. به همين جهت، نگرانى از فقدان و محروميت از بين مى‌رود و همچنين تنگناهاى زندگى نيز تا حدود زيادى مرتفع مى‌شود. پيامبر خدا (ص) تأمين بودن روزى را مايه آرامش نفس به شمار مى‌آورد.[١٣٢٦] بنا بر اين، يكى ديگر از بركات مال، آرامش روانى فرد است.[١٣٢٧]

نكته‌

نكته مهم اين كه مال، تنها مسئله بُعد خوشايند زندگى نيست. اگر نعمت‌ها يا به تعبيرى، امكانات لازم براى زندگى توحيدى، فهرست شود، مشخّص مى‌گردد كه اين بُعد زندگى، امور متعدّد ديگرى نيز دارد كه هر كدام، نقشى در خير بودن زندگى خواهند داشت. تهيه فهرست نعمت‌ها كار مستقلى است كه بايد مورد پژوهش قرار گيرد. از اين رو، در اين بحث، تنها به مال- كه روشن‌ترين و بارزترين مسئله بُعد خوشايند است- پرداختيم. پس از تهيه فهرست نعمت‌ها مى‌توان خير بودن هر يك را بررسى نمود.

ج- تصحيح الگوى انتظار از دنيا

ما انسان‌ها، از سويى هم اكنون در دنيا زندگى مى‌كنيم و از سوى ديگر، موجودى انتظارمند هستيم. به همين جهت، از دنيا نيز انتظاراتى خواهيم داشت. اين انتظارات، مى‌توانند به اشكال مختلفى صورت پذيرند و چگونگى آن، نقش مؤثّرى در رضامندى يا نارضايتى دارند. از اين رو، الگوى انتظار از دنيا نقش مهمّى در كاهش يا افزايش فشار روانى دارد. در ادامه به اين موضوع مى‌پردازيم.

الگوى غلط: انتظار «جهان بدون رنج»

ما انتظار جهان بدون درد و رنج را داريم. از آن جا كه راحتى و فقدان رنج، وضعيتى مطلوب است، و انسان نيز موجودى راحت‌طلب است، زندگى دنيا را بدون درد و رنج مى‌خواهيم و انتظار داريم كه جز خوشى و راحتى، هيچ نبينيم. اين در حالى است كه- طبق آنچه در مبانى گذشت-

[١٣٢٦]. پيامبر خدا( ص): إنَّ النَّفسَ إذا أحرَزَت قوتَهَا استَقَرَّت( الكافى، ج ٥، ص ٨٩، ح ٢؛ كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ١٦٦، ح ٣٦١٩).

[١٣٢٧]. ر. ك: توسعه اقتصادى بر پايه قرآن و حديث، ج ١، ص ٨٢( راحة النفس).