الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٩٢ - ج- يادكَرد خدا

ب- دوستى با خدا

از امور لذّت‌بخش براى انسان، محبّت و دوستى است. بى‌ترديد عاطفه، يكى از ابعاد انسان است كه ارضا شدن آن، موجب احساس لذّت براى انسان مى‌گردد. آنچه اين مسئله را مهم‌تر مى‌سازد، متعلّق دوستى است. اگر موضوع عشق، موجودى مانند خداوند متعال باشد، لذّتى فراگير و اصيل به وجود خواهد آمد.

امّا آنچه مهم است اين كه محبّت و دلبستگى به خدا، با دلبستگى به دنيا در تقابل اند. كسى كه دلبسته دنياست، نمى‌تواند دلبسته خدا شود.[١٧٩٦] لذا از شيرينى آن نيز محروم مى‌گردد. بنا بر اين، دل كندن از دنيا و دل بستن به خدا، موجب چشيدن شيرينى محبّت خدا مى‌شود. امام صادق (ع) در اين باره تصريح مى‌فرمايد:

إذا تَخَلَّى المُؤمِنُ مِنَ الدُّنيا سَما، ووَجَدَ حَلاوَةَ حُبِّ اللهِ، وكانَ عِندَ أهلِ الدُّنيا كأَنَّهُ قَد خولِطَ، وإنَّما خالَطَ القَومَ حَلاوَةُ حُبِّ اللهِ فَلَم يشتَغِلوا بِغَيرِهِ.[١٧٩٧]

هر گاه مؤمن از دنيا دست بشويد، بلندى مى‌گيرد و شيرينى محبّت خدا را مى‌چشد، و در نظر اهل دنيا ديوانه مى‌نمايد، حال آن كه در واقع، شيرينى محبّت خداوند با [جان‌] آنان آميخته است و از اين رو، به غير او نمى‌پردازند.

جالب اين كه عامل اساسى در ايجاد محبّت خدا، معرفت و شناخت اوست. كسى كه خدا را بشناسد، او را دوست مى‌دارد.[١٧٩٨] به همين جهت، اشتياق به خدا خصلت عارفان است.[١٧٩٩] در گام بعدى، ياد خدا موجب دوستى مى‌گردد. وقتى انسان، كسى را كه مى‌شناسد، زياد ياد كند، محبّت او در دلش جاى مى‌گيرد.[١٨٠٠] همان گونه كه در بحث انس گذشت، اين جا نيز باز، صحبت از ياد خدا به ميان آمد. از اين رو، در بحث بعد به اين مسئله مى‌پردازيم.

ج- يادكَرد خدا

حقيقت ياد شده، در ادبيات دين با عنوان «ذكر» و يادآورى خدا مورد توجّه قرار گرفته است. يادكَرد خدا از عواملى است كه موجب ارتباط با او و التذاذ معنوى مى‌گردد. واژه‌شناسان براى مادّه‌

[١٧٩٦].\i( ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ)\E( سوره أحزاب، آيه ٤).

پيامبر خدا( ص): حُبُّ الدُّنيا وحُبُّ اللهِ لا يجتَمِعانِ فى قَلبٍ أبَدا( تنبيه الخواطر، ج ٢، ص ١٢٢). نيز، ر. ك: دوستى در قرآن و حديث، ص ٥٣٧« موانع خدادوستى».

[١٧٩٧]. الكافى، ج ٢، ص ١٣٠، ح ١٠؛ مشكاة الأنوار، ص ١٢١.

[١٧٩٨]. امام حسن( ع): مَن عَرَفَ الله أحَبَّهُ( تنبيه الخواطر، ج ١، ص ٥٢).

[١٧٩٩]. امام على( ع): الشَّوقُ خُلصانُ العارِفينَ( غرر الحكم، ح ٨٥).

امام على( ع): الشَّوقُ شيمَة الموقِنينَ( همان، ح ٦٦٣).

[١٨٠٠]. پيامبر خدا( ص): مَن أكثَرَ ذِكرَ اللهِ عز و جل أحَبَّهُ الله( الكافى، ص ٥٠٠، ح ٣).