الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٤٤ - يك واژه حِرمان
كرده است، نمىكاهد، هرچند به آن بىميل باشد، و آزمندى شخص آزمندِ به زرق و برق زندگى دنيايى، چيزى در آن، [افزون بر آنچه خداوند در دنيا قسمت او كرده است،] بر او نمىافزايد، هرچند حرص بورزد. زيانديده، كسى است كه از بهره آخرتش محروم گردد.
از ديگر موارد محروميت، «محروميت از بهرههاى ماه مبارك رمضان» است. اين ماه، با فضيلتترين ماه است و بركات فراوانى دارد. لذا كسى كه از آن بىبهره باشد، محروم است. رسول خدا (ص) مىفرمايد:
قَد جاءَكم شَهرُ رَمَضانَ؛ شَهرٌ مُبارَك ... فيهِ لَيلَةُ القَدرِ خَيرٌ مِن ألفِ شَهرٍ، مَن حُرِمَها فَقَد حُرِمَ.[١٢٦٤]
ماه رمضان، شما را فرا رسيد، ماهى مبارك .... در آن، شب قدر است كه بهتر از هزار ماه است. محروم، كسى است كه از آن بىبهره بماند.
در برخى ديگر از روايات، مشخّصاً به «مغفرت» در اين ماه پرداخته شده و تصريح شده كه محروم، كسى است كه از مغفرت خدا در اين ماه، محروم باشد. پيامبر خدا (ص) مىفرمايد:
إنَّ الشَّقِى مَن حُرِمَ غُفرانَ اللّهِ فى هذَا الشَّهرِ العَظيمِ.[١٢٦٥]
بدبخت، كسى است كه در اين ماه بزرگ، از آمرزش الهى محروم بماند.
و در كلام ديگرى مىفرمايد:
إنَّ الشَّقِى حَقَّ الشَّقِى مَن خَرَجَ عَنهُ هذَا الشَّهرُ ولَم يغفَر ذُنوبُهُ، فَحينَئِذٍ يخسَرُ حينَ يفوزُ المُحسِنونَ بِجَوائِزِ الرَّبِّ الكريمِ.[١٢٦٦]
بدبخت واقعى، كسى است كه اين ماه از او بگذرد؛ ولى گناهانش آمرزيده نشوند. پس آن گاه كه نيكوكاران به جوايز پروردگار كريمشان دست مىيابند، او زيانكار (بازنده) مىگردد.
جالب اين كه در اين روايات، از واژه «شقى» براى محرومانِ از اين ماه استفاده شده و اين، نشان از آن دارد كه اين گونه از محروميتها عامل شقاوت و ناشادكامى است، نه فقط محروميت مالى.
در برخى ديگر از روايات، مشخّصاً به «شبهاى» قدر اشاره شده و محروم، كسى دانسته شده كه از بهرههاى آن محروم باشد. پيامبر خدا (ص) هنگام فرارسيدن ماه مبارك رمضان، به ياران خود بشارت مىدهد و مىفرمايد:
[١٢٦٤]. تهذيب الأحكام، ج ٤ ص ١٥٢ ح ٤٢٢؛ سنن النسائى، ج ٤ ص ١٢٩.
[١٢٦٥]. فضائل الأشهر الثلاثة، ص ٧٧ ح ٦١؛ بحار الأنوار، ج ٩٦ ص ٣٥٦ ح ٢٥.
[١٢٦٦]. فضائل الأشهر الثلاثة، ص ٧٣ ح ٥٣؛ بحار الأنوار، ج ٩٦، ص ٣٦٢، ح ٣٠.