الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٥٧٩ - بررسى و مقايسه
ناخوشايند قرار مىگيرد. در روابط اجتماعى، گاه رفتارهاى درست شكل مىگيرند و گاه رفتارهاى نادرست. زندگى موفّق، بسته به واكنش مناسب به اين دو موقعيت است. تشكّر، واكنش مناسب به رفتارهاى درست و بخشش واكنش مناسب به رفتارهاى ناشايست است. در حقيقت تشكّر مبتنى بر نگاه مثبتگرا و مثبتشناس در تعاملهاى بين فردى، و بخشش، مبتنى بر نديدن نقاط منفى و گذر از آنهاست كه اينها همان مركز ثقل رضامندى در خوشايند و ناخوشايندند. با اين دو فضيلت در رفتارهاى اجتماعى، روابط رضايتبخش شكل مىگيرد و در كلّ، به رضايت از زندگى منجر مىشود.
وانگهى نكته مهم، اين است كه: آيا شادكامى فقط بسته به اين دو فضيلت در روابط اجتماعى است؟ به نظر مىرسد كه پاسخ، منفى است. هر چند شايد با فقدان يا كمبود مطالعات تجربى در اين باره رو به رو باشيم؛ امّا نمىتوان اين را ناديده گرفت كه ديگر فضيلتهاى مربوط به روابط اجتماعى نيز همين نقش را دارند؛ چرا كه دو فضيلت پيشگفته، ويژگى خاصّى ندارند. از اين رو، مىتوان گفت كه ديگر فضيلتهاى ارتباطى نيز مىتوانند همين نقش را داشته باشند. براى نمونه، تواضع و فروتنى، احسان، انصاف، بخشندگى، خيرخواهى و ... موجب لطافت روابط اجتماعى مىشوند و رضامندى را به ارمغان مىآوردند و در كل، شادكامى را به وجود مىآورند. از بارزترين نمونههاى اين مجموعه مىتوان به مهربانى كردن اشاره كرد كه لوبوميرسكى از آن به عنوان يك مداخله در افزايش شادكامى استفاده مىكند. در طرف مقابل، امورى مانند: تكبّر، آزار، خودخواهى، بخل، حسادت و ... موجب روابط نادرست مىشوند و نارضايتى از روابط و ناخرسندى از زندگى را به ارمغان مىآورند. البته اخيراً روانشناسان مثبتگرا نيز به رذيلتها روى آوردهاند و نقش آن را در شادكامى بررسى كردهاند كه بررسى آن از حوصله اين نوشتار، خارج است و نيازمند پژوهشهاى جداگانهاى است.
در بحث رضامندى بيان نموديم كه ديگرانِ نزديك (مانند: دوست، همسر، فرزند و مانند آن)، از امكانات زندگى به شمار مىروند. اين امكان، وقتى ثمربخش خواهد بود كه به درستى از آن استفاده شود. لذا رضامندى از زندگى، به توانمندى در روابط اجتماعى نيز بستگى دارد. توانمندىهاى مربوط به روابط اجتماعى، داستانى دارد كه تحقيق مفصّلى مىطلبد. در اين بررسى، امكان طرح همه آن مباحث نيست. آنچه مهم است اين كه رضايت از زندگى، بسته به رضايت از روابط اجتماعى است و رضايت از روابط اجتماعى، متوقّف بر سبك تعامل مثبت معرفى شده در متون دينى- كه تشكّر و بخشش، جزئى از آن است- كه البته منحصر به آن نبوده و قابل تعميم به ديگر فضيلتهاى روابط اجتماعى نيز هست.