از نگاه قرآن، حكمت غايى و فلسفه نهايى آفرينش انسان و جهان، بازگشت به خداوند متعال است، و اگر اين هدف نباشد، نه تنها آفرينش انسان، بلكه آفرينش جهان، باطل و بيهوده است. لذا در تبيين هدفدار بودن خلقت انسان مى‌فرمايد:

(أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً وَ أَنَّكُمْ إِلَيْنا لا تُرْجَعُونَ.[٣٦٨] آيا گمان بُرده‌ايد كه ما شما را بيهوده آفريده‌ايم و به سوى ما باز نمى‌گرديد؟).

همچنين، هدفدار بودن خلقت جهان را چنين تبيين مى‌نمايد:

(وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما باطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ* أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ[٣٦٩]. ما، آسمان و زمين و ميان آن دو را پوچ نيافريديم. اين، گمان كسانى است كه كافر شدند. پس واى بر كسانى كه كافر شدند از آتش جهنّم! يا [گمان مى‌بريد] ما كسانى را كه ايمان آوردند و كار نيك انجام دادند، همسانِ تباهكاران زمين قرار مى‌دهيم و يا تقواپيشگان را همانند فاجران قرار مى‌دهيم؟!).

نيز مى‌فرمايد:

(أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَواءً مَحْياهُمْ وَ مَماتُهُمْ ساءَ ما يَحْكُمُونَ* وَ خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَ لِتُجْزى‌ كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ.[٣٧٠] آيا كسانى كه مرتكب كارهاى بد شده‌اند، پنداشته‌اند كه آنان را مانند كسانى قرار مى‌دهيم‌

كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده‌اند، [به طورى كه‌] زندگى و مرگشان يكسان باشد؟! چه بد، داورى مى‌كنند. و خدا، آسمان‌ها و زمين را به حق آفريده است و تا كسى به [به موجب‌] آنچه به دست آورده، پاداش يابد و به آنان، ستم نخواهد شد).

[٣٦٧]. علل الشرائع، ص ١٣، ح ١٠؛ ثواب الأعمال، ص ٤٠٣، ح ١٠؛ بحار الأنوار، ج ٥، ص ٣١٤، ح ٥.

[٣٦٨]. سوره مؤمنون، آيه ١١٥.

[٣٦٩]. سوره ص، آيه ٢٧ و ٢٨.

[٣٧٠]. سوره جاثيه، آيه ٢١- ٢٢.