الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٩٨ - ه- مناجات با خدا

مسئله سوم، «گذشت از مال و پرداخت آن در راه خدا» است. علاقه به مال نيز ممكن است با علاقه به خداوند در تضاد قرار گيرد. به همين جهت، در روايت ديگرى، گذشته از توحيد و نفى شرك، دو عامل ديگر براى چشيدن طعم ايمان مطرح شده كه يكى پرداخت زكات با ميل و رغبت و ديگرى دادن بهترين جنس به عنوان زكات است.[١٨٣٠] در اين دو نيز- كه از امور مالى هستند-، صحبت از گذر از علاقه به مال براى رضاى خداست كه مى‌تواند بُعد ديگرى در تنظيم نظام حبّ و بغض ارزيابى شود.

حوزه چهارم، حوزه «اخلاقيات» است. ايمان، بُعد اخلاقى نيز دارد. كسى ايمان كامل دارد و مى‌تواند از طعم شيرين آن بهره‌مند گردد كه به اخلاق آن نيز آراسته باشد. بويژه در اين باره بر صداقت و راستى تأكيد جدّى شده است. اين بدان جهت است كه صداقت، يكى از نشانه‌هاى ايمان واقعى و درونى است.[١٨٣١] امام على (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

لا يجِدُ عَبدٌ طَعمَ الإِيمانِ حَتّى يترُك الكذِبَ هَزلَهُ وجِدَّهُ.[١٨٣٢]

طعم ايمان را نمى‌يابد، مگر آن كه دروغ گفتن را، به شوخى يا جدّى، ترك گويد.

در برخى روايات، ترك مِراء (جرّ و بحث) نيز به آن اضافه شده است.[١٨٣٣]

ه- مناجات با خدا

يكى از لذّت‌هاى معنوى، لذّت دعا و مناجات است. در اهميت دعا همين بس كه «برترين عبادت»[١٨٣٤] و بلكه «روح و مغز عبادت» معرفى شده است‌[١٨٣٥] و به همين دليل، «سودمندتر از قرائت‌

قرآن» بلكه «با فضيلت‌تر از همه عبادات» از آن ياد شده است.[١٨٣٦] دعا، كليد رحمت الهى، موجب تأمين خواسته‌ها، سلامتى از شيطان است.[١٨٣٧] آنچه به بحث ما بيشتر مربوط مى‌شود، اين كه دعا و مناجات با خدا، يكى از بهترين انواع ارتباط با خداست. طبق برخى روايات، دعا و مناجات، مايه‌

[١٨٣٠]. پيامبر خدا( ص): ثَلاثٌ مَن فَعَلَهُنَّ فَقَد طَعِمَ طَعمَ الإِيمانِ: مَن عَبَدَ اللهَ وَحدَهُ وأنَّهُ لا إلهَ إلَا اللهُ، وأعطى زَكاة مالِهِ طَيبَة بِها نَفسُهُ رافِدَة عَلَيهِ كلَّ عامٍ، ولا يعطِى الهَرِمَة و لَا الدَّرِنَة ولَا المَريضَة ولَا الشَّرَطَ اللَّئيمَة ولكن مِن وَسَطِ أموالِكم، فَإِنَّ اللهَ لَم يسأَلكم خَيرَهُ ولَم يأمُركم بِشَرِّهِ( السنن الكبرى، بيهقى، ج ٤، ص ١٦١، ح ٧٢٧٥؛ كنز العمّال، ج ١، ص ٢٥، ح ١٠).

[١٨٣١]. امام صادق( ع): لا تَغتَرُّوا بِصَلاتِهِم وَلا بِصِيامِهِم؛ فَإنَّ الرَّجُلَ رُبَّما لَهِجَ بِالصَّلاة وَالصَّومِ حتّى لَو تَرَكهُ استَوحَشَ، وَلكنِ اختَبِرُوهُم عِندَ صِدقِ الحَديثِ وَأداءِ الأمانَة( الكافى، ج ٢، ص ١٠٤، ح ٢).

[١٨٣٢]. الكافى، ج ٢، ص ٣٤٠، ح ١١؛ المحاسن، ج ١، ص ٢٠٩، ح ٣٧٢؛ تحف العقول، ص ٢١٦.

[١٨٣٣]. پيامبر خدا( ص): لا تَدخُلُ حَلاوَة الإِيمانِ قَلبَ امرِىً حَتّى يترُك بَعضَ الحَديثِ لِخَوفِ الكذِبِ وإن كانَ صادِقا، ويترُك بَعضَ المِراءِ وإن كانَ مُحِقّا( الفردوس، ج ٥، ص ١٠٤، ح ٧٦٠٨).

[١٨٣٤]. ر. ك: نهج الدعا، ج ١، ص ٤٨( أفضَلُ العِبَادَةِ).

[١٨٣٥]. ر. ك: همان، ص ٤٦( مُخّ العِبَادَةِ).

[١٨٣٦]. ر. ك: همان، ص ٥٢( أفضَلُ مِن كِثرَةِ القِراءَةِ والصَّلاةِ).

[١٨٣٧]. ر. ك: همان، ص ٦٦( بَرَكاتِ الدُّعاءِ).