إياكم أن تَمُدّوا إياكم أن تَمُدّوا أطرافَكم إلى ما فى أيدى أبناءِ الدُّنيا، فَمَن مَدَّ طَرفَهُ إلى ذلِك طالَ حُزنُهُ ولَم يشفَ غَيظُهُ واستَصغَرَ نِعمَةَ اللَّهِ عِندَهُ فَيقِلُّ شُكرُهُ للَّهِ.[١٠٦٠]

بپرهيزيد از اين‌كه به آنچه در دست فرزندان دنياست، چشم بدوزيد؛ كه هركس به آن چشم بدوزد، اندوهش طولانى مى‌گردد و خشم او آرام نمى‌گيرد و نعمت الهى را كه نزد اوست، كوچك مى‌شمرد و در نتيجه، سپاس‌گزارى او كاهش مى‌يابد.

در اين روايت، تصريح شده كه مقايسه صعودى، موجب استصغار (كوچك شمردن) نعمت مى‌شود و همين امر، سبب كاهش شكرگزارى مى‌گردد. همچنين چنين فردى به اندوه طولانى مدّت و خشم آرام‌ناپذير نيز مبتلا مى‌شود.

در روايتى ديگرى نيز امام (ع) مى‌فرمايد:

خَصلَتانِ مَن كانَتا فِ- يهِ كَتَبَهُ اللهُ شاكِراً صابِراً ومَن لَم تَكونا فيه لَم يَكتُبهُ اللهُ شاكِراً ولا صابِراً: ... ومَن نَظَرَ فى دِي- نِهِ الى مَن هُوَ دونَهُ ونَظَرَ فى دُنياهُ إلى مَن هُوَ فَوقَهُ فأسِفَ عَلى ما فاتَهُ، لم يَكتُبهُ الله شاكِراً ولا صابِراً.[١٠٦١]

دو ويژگى است كه اگر در كسى باشد، خداوند، او را به عنوان سپاس‌گزار و بردبار مى‌نويسد و اگر در كسى نباشد، خداوند، او را به عنوان سپاس‌گزار و بردبار نمى‌نويسد: ... و كسى كه در دين خود به پايين‌تر از خود بنگرد و در دنيايش به بالاتر از خود بنگرد و به خاطر آنچه از دست داده، افسوس بخورد. خداوند، او را سپاس‌گزار و بردبار نمى‌نويسد.

بديهى است كسى كه به مقايسه صعودى دست زَنَد، نه نسبت به داشته‌هاى زندگى‌اش شاكر خواهد بود و نه نسبت به نداشته‌هايش صابر.

به همين جهت، قرآن كريم توصيه كرده است كه از مقايسه صعودى و نگاه به زندگى برتر ديگران، پرهيز شود. در قرآن چنين آمده است:

(لا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلى‌ ما مَتَّعْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْهُمْ وَ لا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ.[١٠٦٢] هرگز چشم خود را به نعمت‌ها (ى مادّى) يى كه به گروه‌هايى از آنها (كفّار) داديم، ميفكن! و به خاطر آنچه آنها دارند، غمگين مباش!).

علاوه بر آنچه در باره اثر مقايسه صعودى گذشت، در اين آيه، به مسئله اندوه نيز اشاره شده است. بر اساس اين آيه، مقايسه صعودى، موجب افزايش اندوه فرد مى‌گردد.

[١٠٦٠]. بحار الأنوار، ج ٧٥، ص ٣٦٨.

[١٠٦١]. سنن الترمذى، ج ٤، ص ٧٤، ح ٢٦٣٠.

[١٠٦٢]. سوره حجر، آيه ٨٨.