الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٧٧ - تعريف دوم

در متون دينى، تصريح شده است كه خداوند متعال، ذرّه‌اى ظلم نمى‌كند؛ بلكه اين انسان‌ها هستند كه به خود ظلم مى‌كنند.[٢٩٧] او همواره برپادارنده قسط و عدل است‌[٢٩٨] و مردم را نيز به همين امر كرده است.[٢٩٩] بر اساس اين مبنا، قضا و قدر خداوند متعال، بر پايه عدالت شكل مى‌گيرد و ذرّه‌اى ظلم در آن نيست. امام على (ع) بعد از نماز دعا مى‌كرده و بر حق بودن قضاى خداوند و عدل بودن عطاى او شهادت مى‌داده است.[٣٠٠] همچنين ايشان در بيانى زيبا و روشن، اعلام مى‌دارد كه روزى را فردى عادل، تقسيم نموده است:

...

إنَّ المالَ مَقسومٌ مَضمونٌ لَكم، قَد قَسَّمَهُ عادِلٌ بَينَكم وضَمِنَهُ، وسَيفى لَكم.[٣٠١]

دارايى براى شما تقسيم و تضمين شده است. آن را دادگرى، ميانتان قسمت نموده و ضمانت كرده است و به زودى، برايتان تأمين مى‌كند.

هر چند قانون قبض و بسط در باره روزى جارى است، امّا بر اساس عدالت است. امام على (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

قَدَّرَ الأَرزاقَ فَكثَّرَها وقَلَّلَها، وقَسَّمَها عَلَى الضّيقِ وَالسَّعَةِ، فَعَدَلَ فيها لِيبتَلِى مَن أرادَ بِمَيسورِها ومَعسورِها، ولِيختَبِرَ بِذلِك الشُّكرَ وَالصَّبرَ مِن غَنِيها وفَقيرِها.[٣٠٢]

[خداوند] روزى همگان را تعيين كرد. سپس آن را زياد و كم نمود و آن را بر پايه تنگى و گشايش، تقسيم كرد. آن گاه در آن، دادگرى ورزيد تا به وسيله آسانى و سختى آن، هر كه را بخواهد، بيازمايد و بدين وسيله، سپاس‌گزارى و شكيبايى توانگر و نيازمند را بشناسد.

امام زين العابدين (ع) در دعاى روز عرفه خود با خداوند مناجات مى‌كند و از عدالت او در قضا و تقسيم رزق و روزى، سخن مى‌گويد:

قَدَّرتَ الامورَ بِعِلمِك، وقَسَّمتَ الأَرزاقَ بِعَدلِك، ونَفَذَ فى كلِّ شَى‌ءٍ عِلمُك، وحارَتِ الأَبصارُ دونَك ... فَلَم يقايس شَيئا بِشَى‌ءٍ مِن خَلقِهِ، ولَم يستَعِن عَلى خَلقِهِ بِغَيرِهِ.

[٢٩٧].\i( إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً)\E( سوره نساء، آيه ٤٠).

( إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ)( سوره يونس، آيه ٤٤). نيز، ر. ك: سوره يس، آيه ٥٤. براى مطالعه بيشتر، ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى، ج ٨، ص ٢٤ به بعد.

[٢٩٨].\i( شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ)\E( سوره آل عمران، آيه ١٨).

( وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ)( سوره انعام، آيه ١١٥).

[٢٩٩]. ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى، ج ٨، ص ٣٨ به بعد.

[٣٠٠]. اللّهُمَّ إنّى اشهِدُك و كفى بِك شَهيدا، وأشهَدُ أنَّك أنتَ اللّهُ رَبّى ... وأشهَدُ أنَّ قَولَك حَقٌّ، وأنَّ قَضاءَك حَقٌّ، وأنَّ عطاءَك عَدلٌ( جمال الأسبوع، ص ١٧١؛ بحار الأنوار، ج ٩١، ص ١٨٠، ح ٦).

[٣٠١]. الكافى، ج ١، ص ٣٠، ح ٤؛ تحف العقول، ص ١٩٩؛ مشكاة الأنوار، ص ٢٤٢، ح ٧٠٤.

[٣٠٢]. نهج البلاغة، خطبه ٩١؛ بحار الأنوار، ج ٥، ص ١٤٨، ح ١١.