الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٩٥ - سه حفظ دين

لطف و رحمت خداى حكمت‌پيشه است كه در تدبيرش عيبى راه ندارد.

امام باقر (ع) در گزارش يكى از مسائل معراج چنين نقل مى‌كند:

لَمّا اسرِى بِالنَّبِى (ص) قالَ: يا رَبِّ، ما حالُ المُؤمِنِ عِندَك؟ قالَ: ... وإنَّ مِن عِبادِى المُؤمِنينَ مَن لا يصلِحُهُ إلّا الغِنى، ولَو صَرَفتُهُ إلى غَيرِ ذلِك لَهَلَك؛ وإنَّ مِن عِبادِى المُؤمِنينَ مَن لا يصلِحُهُ إلّا الفَقرُ، ولَو صَرَفتُهُ إلى غَيرِ ذلِك لَهَلَك.[١٤١٢]

آن گاه كه پيامبر (ص) به معراج برده شد، گفت: «پروردگارم! مؤمن نزد تو چه حالى دارد؟». فرمود: «... از بندگان مؤمن من كسى است كه جز توانگرى، به صلاح او نيست و اگر به حالى جز آن بدارمش، تباه مى‌گردد؛ و از بندگان مؤمن من كسى است كه جز فقر به صلاح او نيست و اگر به حالى جز آن بدارمش، تباه مى‌شود».

از اين رو، گاه خواسته مؤمن از خدا براى افزايش مال و ثروت، برآورده نمى‌شود. اين را نبايد به عنوان «محروميت» تلقّى كرد. پيامبر خدا (ص) در اين باره مى‌فرمايد:

يقولُ اللّهُ عزوجل: ... رُبَّما سَأَلَنى وَلِيى المُؤمِنُ الغِنى فَأَصرِفُهُ إلَى الفَقرِ، ولَو صَرَفتُهُ إلَى الغِنى لَكانَ شَرّا لَهُ؛ ورُبَّما سَأَلَنى وَلِيى المُؤمِنُ الفَقرَ فَأَصرِفُهُ إلَى الغِنى ولَو صَرَفتُهُ إلَى الفَقرِ لَكانَ شَرّا لَهُ.[١٤١٣]

خداوند عزّوجلّ مى‌فرمايد: «بسا كه دوست مؤمنم از من توانگرى بخواهد؛ امّا من به وى فقر بدهم؛ كه اگر به وى توانگرى بدهم، براى او شر است. و بسا كه دوست مؤمنم از من فقر بخواهد، امّا من به وى توانگرى بدهم؛ كه اگر فقرش بدهم، براى او شر است».

بنا بر اين، اين گونه محروميت‌ها، خود از مهم‌ترين نعمت‌هاى خداوند متعال است كه هر چند مشكلات اندكى را به وجود مى‌آورد، امّا سعادت واقعى و شادكامى اصيل انسان را تضمين مى‌كند. لذا گاه، شادمانى واقعى بايد از فقر باشد، نه ثروت، و نگرانى واقعى بايد از ثروتمندى باشد، نه فقر.

عبداللّه بن حواله، نزد پيامبر خدا (ص) مى‌رود و از بى‌جامگى و فقر و كم‌مايگى به او شكايت مى‌بَرَد. پيامبر (ص) مى‌فرمايد: «مژده باد شما را؛ به خدا سوگند كه از پُرمايگى، بيش از كم‌مايگى بر شما بيمناكم».[١٤١٤] اين بيمناكى، بيمناكى بر دين است. گاه ثروت، موجب از بين رفتن دين مى‌گردد.[١٤١٥] لذا فقر مايه بشارت مى‌شود.

[١٤١٢]. الكافى، ج ٢، ص ٣٥٢، ح ٨.

[١٤١٣]. المعجم الكبير، ج ١٢، ص ١١٣، ح ١٢٧١٩؛ كنز العمّال، ج ١، ص ٢٣١، ح ١١٦٠.

[١٤١٤]. السنن الكبرى عن عبد الله بن حوالة: كنّا عِندَ رسول الله( ص) فَشَكونا إلَيهِ العُرى وَالفَقرَ وقِلَّة الشَّى‌ءِ، فَقالَ رسول الله( ص): أبشِروا! فَوَاللهِ لَأَنَا بِكثرَة الشَّى‌ءِ أخوَفُنى عَلَيكم مِن قِلَّتِهِ( السنن الكبرى، ج ٩، ص ٣٠٢، ح ١٨٦٠٩؛ حلية الأولياء، ج ٢، ص ٣).

[١٤١٥]. ر. ك: فصل چهارم، نعمت بد.