تُفتَحُ أبوابُ السَّماءِ نِصفَ اللَّيلِ فَيُنادى مُنادٍ:... هَل مِن مَكروبٍ فَيُفَرِّ جَ عَنهُ؟ فلا يَبقى مُسلمٌ يَدعو بِدعوَةٍ إلّا استَجابَ اللُّه عزّ وجلّ لُهُ ....[٧٩٨]

نيمه شب، درهاى آسمان باز مى‌شود و كسى ندا مى‌دهد: ... آيا گرفتارى هست كه گره از او گشوده شود؟ هيچ مسلمانى نيست كه دعايى كند، مگر اين كه خداوند عزّ وجلّ اجابتش مى‌كند.

ط- اصلاح اسناد

اسناد (نسبت دادن)، يعنى تعيين اين كه منشأ امور، چه كسى است و چه كسى هدايت و برنامه‌ريزى كارها را در دست دارد. براى انسان، خيلى مهم است كه بداند آنچه مى‌بيند، از چه منبعى صادر شده و به چه كسى منسوب است. اين كه چه كسى مورد اسناد است، نقش زيادى در كاهش يا افزايش فشارهاى روانى دارد. براى انسان، خيلى مهم نيست كه چه اتفاقى افتاده است؛ مهم‌تر از آن، اين است كه بداند چه كسى اين كار را انجام داده است. اگر منشأ فعل، كسى باشد كه انسان به او اعتماد و اطمينان دارد، در برابر اقدامات او واكنش مثبت نشان خواهد داد. اين، نشانگر نقش اسناد در حوادث است.

باور غلط: توهّم «تصادف»

بر اساس آنچه گذشت، از علل مشترك و مهم واكنش منفى در هر دو موقعيت خوشايند و ناخوشايند، غير منتظره دانستن و تصادفى پنداشتن خوشايند و ناخوشايند زندگى است. به همين جهت، دچار واكنش‌هايى مى‌شويم كه پيش‌تر از آن سخن گفتيم. امام على (ع) نامه‌اى به ابن عبّاس مى‌نويسد و در آن، جمله‌اى بيان مى‌كند كه ابن عبّاس مى‌گويد: «بعد از سخن پيامبر (ص) از هيچ سخنى به اين اندازه، بهره‌مند نشدم!». جمله پيامبر (ص) در توصيف همين حالت ياد شده انسان است. ايشان مى‌فرمايد:

فَإنَّ المَرءَ قَد يسُرُّهُ دَرك ما لَم يكن لِيفوتَهُ ويسوءُهُ فَوتُ ما لَم يكن لِيدرِكهُ.[٧٩٩]

آدمى‌گاه، از رسيدن به چيزى شادمان مى‌شود كه حتماً به او مى‌رسيده است، و از نرسيدن به چيزى ناراحت مى‌شود كه هرگز به آن دست نمى‌يافت.

[٧٩٨]. المعجم الأوسط، ج ٣، ص ١٥٤، ح ٢٧٦٩؛ المعجم الكبير، ج ٩، ص ٥٩، ح ٨٣٩١؛ كنز العمّال، ج ٢، ص ١٠٥، ح ٣٣٥٧.

[٧٩٩]. نهج البلاغة، نامه ٢٢٩٥؛ تحف العقول، ص ٢٠٠. نيز، ر. ك: الكافى، ج ٨، ص ٢٤٠، ح ٣٢٧؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ١٦٠؛ نهج البلاغة، نامه ٦٦.