الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٧٨ - سه نداشتن پيامد منفى

سه. نداشتن پيامد منفى‌

نداشتن پيامد منفى، به اين معناست كه لذّت و شادى امروز و اكنون، نبايد موجب مشكل يا مسئله حادّى در آينده شوند. لذّت‌ها، همواره مثبت نيستند و از اين نگاه بر دو قسم اند: لذّت‌هاى با پيامد منفى و لذّت‌هاى بدون پيامد منفى. لذّت‌هايى كه پيامد منفى دارند، در حقيقت، آفت زندگى اند[١٧٢٨] كه هر چند شايد در لحظه حال، موجب خوش‌حالى فرد شوند، امّا در آينده، فرد را با مشكلات زيادى رو به رو مى‌كنند و زندگى را به فساد و تباهى مى‌كشند.[١٧٢٩] امام على (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

كَم مِن شَهوَةِ ساعَةٍ أورَثَت حُزناً طَويلًا.[١٧٣٠]

بسا لذّت آنى كه حزنى طولانى به ارمغان آورد.

برخى لذّت‌ها، موجب غفلت مى‌شوند[١٧٣١] و غم و اندوه به بار مى‌آورند.[١٧٣٢] لذا چه بسا چيزهايى كه امروز موجب لذّت مى‌گردند، امّا فردا مايه اندوه اند.[١٧٣٣] اين يك قاعده است كه گاه محنت آنى، لذّت آتى را به دنبال دارد و گاه لذّت آنى، محنت آتى را.[١٧٣٤] مهم اين است كه شيرينى لذّت آنى، در برابر محنت آتى، توان ايستادگى ندارد.[١٧٣٥] چه بسا لذّت‌هاى پستى كه انسان را از رسيدن به مراتب عالى باز مى‌دارند[١٧٣٦] و چه بسا لذّت‌هايى كه موجب رسوايى مى‌گردند. در نتيجه، ننگ رسوايى فردا، شيرينى لذّت امروز را از بين مى‌بَرَد.[١٧٣٧] در يك بررسى منطقى، مشخّص مى‌شود كه لذّت امروز با رسوايى فردا و پيامدهاى دردناك آن، برابرى نمى‌كند.[١٧٣٨] در واقع، شهوت‌هاى فانى، هيچ لذّت واقعى‌اى ندارند.[١٧٣٩] عاقبت لذّترانى، دوزخ و بدبختى است. اين يك اصل است. امام باقر (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

[١٧٢٨]. امام على( ع): اللَّذّاتُ آفاتٌ( غرر الحكم، ح ٢٠٣).

[١٧٢٩]. امام على( ع): اللَّذّاتُ مُفسِداتٌ( همان، ح ٥٠).

[١٧٣٠]. الكافى، ج ٢، ص ٤٥١، ح ١.

[١٧٣١]. امام على( ع): اللَّذَّةُ تُلهِى( غرر الحكم، ح ٢٧).

[١٧٣٢]. امام على( ع): لِلمُستَحلِى لَذَّةَ الدُّنيا غُصَّةٌ( همان، ح ٧٣٣٣).

[١٧٣٣]. امام على( ع): مَا التَذَّ أحَدٌ مِنَ الدُّنيا لَذَّةً إلّا كانَت لَهُ يَومَ القِيامَةِ غُصَّةً( همان، ح ٩٦١٨).

حَلاوَةُ الدُّنيا تُوجِبُ مَرارَة الآخِرَة وسُوءَ عُقبَى الدّارِ( همان، ح ٤٨٨١).

[١٧٣٤]. پيامبر خدا( ص): حُلوَة الدُّنيا مُرَّ الآخِرَة، ومُرَّة الدُّنيا حُلوَة الآخِرَة( مسند ابن حنبل، ج ٨، ص ٤٨، ح ٢٢٩٦٢). نيز، ر. ك: نهج البلاغة، حكمت ٢٥١؛ روضة الواعظين، ص ٤٨٣؛ بحار الأنوار، ج ٧٣، ص ١٣١، ح ١٣٥.

[١٧٣٥]. امام على( ع): لا تَقومُ حَلاوَةُ اللَّذَّةِ بِمَرارَةِ الآفاتِ( غرر الحكم، ح ١٠٨٦٥).

[١٧٣٦]. امام على( ع): كَم مِن لَذَّةٍ دَنِيَّةٍ مَنَعَت سَنىَّ دَرَجاتٍ( همان، ح ٦٩٣٤).

[١٧٣٧]. امام على( ع): عارُ الفَضيحَةِ يُكدِّرُ حَلاوَةَ اللَّذَّةِ( همان، ح ٦٣٠١).

حَلاوَةُ الشَّهوَةِ يُنَغِّصُها عارُ الفَضيحَةِ( همان، ح ٤٨٨٥).

[١٧٣٨]. امام على( ع): لا تُوازِى لَذَّةُ المَعصِيَةِ فُضُوحَ الآخِرَة وأليمَ العُقوباتِ( همان، ح ١٠٨٦٦). نيز، ر. ك: همان، ح ١٠٧٩٤.

[١٧٣٩]. امام على( ع): لا لَذَّةَ فى شَهوَةٍ فانِيَةٍ( همان، ح ١٠٧٢٧).