الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٨٠ - يك مقايسه صعودى در ناخوشايند

مَن اصيبَ بِمُصيبَةٍ فَليذكر مُصيبَتَهُ فِى فَإِنَّها أعظَمُ المَصائِبِ.[١٣٦٣]

هر كس به مصيبتى گرفتار شد، مصيبت فقدان مرا به ياد آوَرَد؛ چرا كه بزرگ‌ترين مصيبت‌هاست.

امام على (ع) خود مى‌گويد كه ما با همين روش، خود را آرام مى‌سازيم و مصيبت‌ها را تحمّل‌پذير مى‌كنيم:

إنّا وَطَّنّا أنفُسَنا أن نَصبِرَ عَلى كلِّ مُصيبَةٍ بَعدَ مُصابِنا بِرَسولِ اللَّهِ‌صلى الله عليه وآله فَإِنَّها أعظَمُ المُصيبَةِ.[١٣٦٤]

ما نفس خود را بر اين حالت قرار داده‌ايم كه بعد از مصيبت پيامبر (ص) بر هر مصيبتى بردبار باشيم؛ چرا كه آن، بزرگ‌ترين مصيبت‌هاست.

وقتى امير مؤمنان (ع) به شهادت رسيد و اين خبر را به امام حسين (ع) دادند، ايشان در ابتدا آن را بزرگ‌ترين مصيبت دانست و سپس عظمت مصيبت پيامبر (ص) را ياد كرد و آرام‌تر گرديد.[١٣٦٥] مقايسه مصيبت بزرگ‌تر و يادآورى آن، موجب كوچك شدن گرفتارى‌هاى انسان مى‌گردد و بدين‌سان، مصيبت‌هاى بزرگ‌تر، قابل تحمّل مى‌شوند. پيامبر (ص) در باره نقش اين مقايسه و يادآورى مى‌فرمايد:

مَن عَظُمَت عِندَهُ مُصيبَةٌ فَليذكر مُصيبَتَهُ بى فَإِنَّها سَتَهونُ عَلَيهِ.[١٣٦٦]

نزد هر كس مصيبتى بزرگ دانسته شد، مصيبت مرا به ياد آورَد كه موجب كوچك شدن مصيبت او مى‌گردد.

اين مقايسه، به مصيبت فقدان، اختصاص ندارد؛ در هر مصيبتى مى‌توان به اين مقايسه دست زد و فشار سختى‌ها را كاهش داد. امام باقر (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

إن اصِبتَ بِمُصيبَةٍ فى نَفسِك أو فى مالِك أو فى وَلَدِك، فَاذكر مُصابَك بِرَسولِ اللهِ‌صلى الله عليه وآله فَإِنَّ الخَلائِقَ لَم يصابوا بِمِثلِهِ قَطُّ.[١٣٦٧]

اگر به مصيبتى در خودت يا مالت يا فرزندت دچار شدى، مصيبت فقدان پيامبر (ص) را به ياد آور كه مردم، هرگز به مصيبتى همانند آن دچار نشده‌اند.

[١٣٦٣]. قرب الإسناد، ص ٤٥؛ مسكن الفؤاد، ص ١١٩؛ بحار الأنوار، ج ٨٢، ص ٧٣.

[١٣٦٤]. الاختصاص، ص ٧٩؛ بحار الأنوار، ج ٨٢، ص ١٣٠؛ مستدرك الوسائل، ج ٢، ص ٤٠٤.

[١٣٦٥]. مرحوم كلينى چنين نقل مى‌كند:« لَمّا اصيبَ أميرُ المُؤمِنينَ( ع) نَعَى الحَسَنُ إلَى الحُسَين( ع) و هُوَ بِالمَدائِنِ، فَلَمّا قَرَأَ الكِتابَ قال: يا لَها مِن مُصيبَةٍ ما أعظَمَها، مَعَ أنَّ رَسولَ اللهِ( ص) قال: مَن اصيبَ مِنكُم بِمُصيبَةٍ فَليَذكُر مُصابَهُ بِى‌فَإنَّهُ لَن يُصابَ بِمُصيبَةٍ أعظَمَ مِنها، و صَدَقَ( ص)»( الكافى، ج ٣، ص ٢٢٠، ح ٣).

[١٣٦٦]. بحار الأنوار، ج ٨٢، ص ٨٤، ح ٢٦؛ وسائل الشيعة، ج ٣، ص ٢٦٨.

[١٣٦٧]. الكافى، ج ٣، ص ٢٢٠ ح ٢؛ الأمالى، طوسى، ص ٦٨١؛ الأمالى، مفيد، ص ١٩٤.