لا تَأيسا مِنَ الرِّزقِ ما تَهَزهَزَت رُؤوسُكما، فَإنَّ الإِنسانَ تَلِدُهُ امُّهُ أحمَرَ لَيسَ عَلَيهِ قِشرَةٌ، ثُمَّ يرزُقُهُ اللَّهُ عزّ وجلّ.[١١٥٢]

تا وقتى سر شما حركت مى‌كند، از روزى، نااميد نباشيد؛ چه اين‌كه انسان را مادرش سرخ و بدون پوست مى‌آفريند، سپس خداوند عزّ وجلّ، او را روزى مى‌دهد.

اين، واقعيت نظام روزى است. اگر به اين واقعيتْ باور داشته باشيم، راحت زندگى مى‌كنيم. اگر بدانيم كه روزى ما تعيين شده است و هيچ كس نمى‌تواند از آن بكاهد و هيچ قدرتى نمى‌تواند مانع آن شود، آن گاه احساس راحتى مى‌كنيم و مى‌توانيم از زندگى خود لذّت ببريم. امام على (ع) مى‌فرمايد:

مَن وَثِقَ بِأَنَّ ما قَدَّرَ اللَّهُ لَهُ لَن يفوتَهُ استَراحَ قَلبُهُ.[١١٥٣]

كسى كه مطمئن باشد آنچه خدا براى او مقدّر كرده، از بين نمى‌رود، دلش آرام مى‌گيرد.

ابان بن حمران مى‌گويد: روزى كسى خدمت امام صادق (ع) رسيد و گفت: موعظه‌اى به من بياموز. امام (ع) به وى فرمود:

إن كانَ اللَّهُ تَبارَك وتَعالى قَد تَكفَّلَ بِالرِّزقِ فَاهتِمامُك لِماذا؟[١١٥٤]

اگر خداوند تبارك و تعالى متكفّل روزى شده، پس اندوه تو براى چيست؟!

بنا بر اين، يكى از ابعاد اين بسته، باور به روزى‌رسانى خداوند متعال است. اين، يكى از مصاديق همان چيزى است كه پيش‌تر از آن به عنوان اسناد[١١٥٥] و همچنين توكل‌[١١٥٦] ياد كرديم.

سه. اصلاح منبع استغنا

انسان، موجودى نيازمند و طالب بى‌نيازى است كه اگر به آن برسد، به احساس خوشايند رضامندى دست خواهد يافت. به همين جهت، مسئله‌اى كه رخ مى‌نمايد، «بى‌نيازى طلبى» است. غنا و بى‌نيازى، يك منبع نياز دارد. از پرسش‌هاى اساسى، اين است كه منبع غنا چيست و بى‌نيازى را بايد از كجا تأمين كرد؟

روش غلط: استغنا از غير خدا

برخى در تشخيص منبع بى‌نيازى، دچار اشتباه مى‌شوند و سراغ غير خدا مى‌روند و چيزهايى مانند پول و عوامل مادى ديگر را منبع بى‌نيازى خود مى‌دانند. اين در حالى است كه تنها منبع غنا و

[١١٥٢]. مسند ابن حنبل، ج ٣، ص ٤٦٩؛ سنن ابن ماجة، ج ٢، ص ١٣٩٤، ح ٤١٦٥؛ تنبيه الخواطر، ج ١، ص ١٦٨.

[١١٥٣]. غرر الحكم، ح ١٨٤٩؛ عيون الحكم والمواعظ، ص ٤٣٨.

[١١٥٤]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٤، ص ٣٩٢، ح ٥٨٣٦؛ الأمالى، صدوق، ص ٧، ح ٥.

[١١٥٥]. ر. ك: همين فصل، اصلاح اسناد.

[١١٥٦]. ر. ك: همين فصل، تنظيم تكيه‌گاه.