الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٣٢ - يك سختى داشتن

نِعمَ طارِدُ الهَمِّ اليقينُ.[٨٢١]

بهترين دفع‌كننده اندوه، يقين است.

بر همين اساس در برخى روايات، به روشنى، رابطه واقعيت‌شناسى دنيا با آسايش روانى انسان، مورد بحث قرار گرفته است. پيامبر (ص) در باره اين اصل مى‌فرمايد:

لَو تَعلَمونَ مِنَ الدُّنيا ما أعلَمُ لَاستَراحَت أنفُسُكم مِنها.[٨٢٢]

اگر از دنيا آنچه را من مى‌دانم، شما هم مى‌دانستيد، جان‌هاى شما از آن، احساس راحتى مى‌كرد.

امام على (ع) نيز مى‌فرمايد:

احَذِّرُكمُ الدُّنيا فَإِنَّها لَيسَت بِدارِ غِبطَةٍ، قَد تَزَينَت بِغُرورِها وغَرَّت بِزينَتِها لِمَن كانَ ينظُرُ إلَيها، فَاعرِفوها كنهَ مَعرِفَتِها.[٨٢٣]

شما را از دنيا برحذر مى‌دارم؛ كه دنيا، سراى خوشى و شادمانى نيست؛ بلكه فريبكارانه، خود را آراسته و با آراستگى و زيورش كسى را كه به او بنگرد، مى‌فريبد. پس دنيا را نيك بشناسيد.

ايشان بر اين باور است كه شناخت دنيا موجب دل كندن از آن مى‌شود.[٨٢٤]

واقعيت‌شناسى دنيا

در راستاى آنچه گفتيم، بسيارى از متون دينى، به تبيين ماهيت دنيا پرداخته‌اند. مأموريت تمام متونى كه در باره دنيا سخن رانده‌اند، آشنا كردن مردم با واقعيت دنياست. از اين رو، به بررسى روايات اسلامى مطرح شده خواهيم پرداخت تا واقعيات آن براى انسان روشن گردد و بتوانيم انتظارات خود را با آن هماهنگ سازيم.

يك. سختى داشتن‌

افراد ناراضى، معمولًا كسانى اند كه از دنيا انتظار بهشت را دارند. در بهشت، هرچه انسان اراده كند، محقّق مى‌شود؛ ٥[٨٢٥] اما در دنيا اين‌گونه نيست. دنيا به جهت ماهيت و هدفى كه براى آن در نظر

[٨٢١]. تحف العقول، ص ٨٣.

[٨٢٢]. شعب الايمان، ج ٧، ص ٢٨٦، ح ١٠٣٣٠؛ المستدرك على الصحيحين، ج ٣، ص ٧٢٨، ح ٦٦٤٠.

[٨٢٣]. بحار الأنوار، ج ٧٨، ص ٢١، ح ٨٢.

[٨٢٤]. امام على( ع): مَن جُمِعَ فيهِ سِتُّ خِصالٍ ما يدَعُ لِلجَنَّة مَطلَبا ولا عَنِ النّارِ مَهرَبا: مَن عَرَفَ اللهَ فَأَطاعَهُ، وعَرَفَ الشَّيطانَ فَعَصاهُ، وعَرَفَ الحَقَّ فَاتَّبَعَهُ، وعَرَفَ الباطِلَ فَاتَّقاهُ، وعَرَفَ الدُّنيا فَرَفَضَها، وعَرَفَ الآخِرَة فَطَلَبَها( تنبيه الخواطر، ج ١ ص ١٣٥؛ جامع الأخبار، ص ٢٩٦، ح ٨٠٦؛ إحياء علوم الدين، ج ٣، ص ٣٠٤).

[٨٢٥]. قرآن كريم مى‌فرمايد:\i( لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها وَ هُمْ فِي مَا اشْتَهَتْ أَنْفُسُهُمْ خالِدُونَ)\E( سوره انبيا، آيه ١٠٢)؛\i( وَ لَكُمْ فِيها ما تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ)\E( سوره فصّلت، آيه ٣١)؛\i( وَ فِيها ما تَشْتَهِيهِ الْأَنْفُسُ وَ تَلَذُّ الْأَعْيُنُ وَ أَنْتُمْ فِيها خالِدُونَ)\E( سوره زخرف، آيه ٧١).