الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤١٠ - باور صحيح تفكّر بلاى عادلانه

باور غلط: توهّم بلاى ظالمانه‌

از ارزيابى‌هاى نادرستى كه برخى افراد، هنگام رويارويى با بلاها دارند، ظالمانه بودن بلاها است. ما معمولًا از يك سو دچار «خودپاك‌پندارى» هستيم و از سوى ديگر، بلاها را نشانه خوارى و ناشايست بودن فرد مبتلا مى‌دانيم و معتقديم كه هر كس انسان خوبى باشد، بلا نمى‌بيند. از اين رو، وقتى مصيبتى وارد مى‌شود، آن را ظالمانه تفسير مى‌كنيم.

همچنين به دليل ناآگاهى، دچار پديده «بى‌فايده‌پندارى بلاها» نيز هستيم و هر امر ناخوشايندى را بدون فايده ارزيابى مى‌كنيم و به همين دليل، ممكن است آنها را ناعادلانه بدانيم؛ چون رنجى بى‌دليل و بى‌حاصل را بر انسان تحميل مى‌كند.

باور صحيح: تفكّر بلاى عادلانه‌

امّا واقعيت اين است كه خداوند متعال، عادل است و هر كارى كه انجام مى‌دهد، عادلانه است و بر هيچ كس ستم نمى‌كند. در متون دينى، تصريح شده است كه خداوند متعال، ذرّه‌اى ظلم نمى‌كند؛ بلكه اين انسان‌ها هستند كه به خود ظلم مى‌كنند.[١٤٦٨] او همواره برپادارنده قسط و عدل است‌[١٤٦٩] و مردم را نيز به همين، امر كرده است.[١٤٧٠] بر اساس اين مبنا، قضا و قدر خداوند متعال بر پايه عدالت شكل مى‌گيرد و ذرّه‌اى ظلم در آن نيست. امام على (ع) بعد از نماز دعا مى‌كرده و بر حقْ بودن قضاى خداوند و عدل بودن عطاى او شهادت مى‌داده است.[١٤٧١] همچنين ايشان در بيانى زيبا و روشن، اعلام مى‌دارد كه روزى را فردى عادل تقسيم نموده است:

...

إنَّ المالَ مَقسومٌ مَضمونٌ لَكم، قَد قَسَّمَهُ عادِلٌ بَينَكم وضَمِنَهُ، وسَيفى لَكم.[١٤٧٢]

دارايى براى شما تقسيم و تضمين شده است. آن را دادگرى ميانتان قسمت نموده و ضمانت كرده است و به زودى، برايتان تأمين مى‌كند.

هر چند قانون قبض و بسط در باره روزى جارى است، امّا بر اساس عدالت است. امام على (ع) در اين باره مى‌فرمايد:

[١٤٦٨].\i( إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً)\E( سوره نساء، آيه ٤٠).

( إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لكِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ)( سوره يونس، آيه ٤٤. نيز، ر. ك: سوره يس، آيه ٥٤). براى مطالعه بيشتر، ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى، ج ٨، ص ٢٤ به بعد« لَيسَ فى أفعالِهِ مِثقالُ ذَرَّه مِنَ الظُّلمِ».

[١٤٦٩].\i( شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ)\E( سوره آل عمران، آيه ١٨).

( وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِهِ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ)( سوره انعام، آيه ١١٥).

[١٤٧٠]. ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى، ج ٨، ص ٣٨ به بعد« الأَمرُ بِالقِسطِ».

[١٤٧١]. اللّهُمَّ إنّى اشهِدُك و كفى بِك شَهيدا، وأشهَدُ أنَّك أنتَ اللّهُ رَبّى ... وأشهَدُ أنَّ قَولَك حَقٌّ، وأنَّ قَضاءَك حَقٌّ، وأنَّ عطاءَك عَدلٌ( جمال الاسبوع، ص ١٧١؛ بحار الأنوار، ج ٩١، ص ١٨٠، ح ٦).

[١٤٧٢]. الكافى، ج ١، ص ٣٠، ح ٤؛ تحف العقول، ص ١٩٩؛ مشكاة الأنوار، ص ٢٤٢، ح ٧٠٤.