الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢١٧ - پيش دستى در دعا

بلا را به او نشان نمى‌دهد.[٧٨٤]

در روايات، تصريح شده كه از دعاى كسى كه هميشه- در خوشى و ناخوشى- دعا مى‌كند، به عنوان «صداى آشنا» و از كسى كه فقط در ناخوشى‌ها دعا مى‌كند، به عنوان «صداى ناآشنا» ياد شده است. امام صادق (ع) نقل مى‌كند كه جدّم پيوسته مى‌فرمود: «در دعا كردن، پيش‌دستى كنيد؛ زيرا بنده، چنانچه اهل دعا باشد، وقتى بلايى بر او نازل شود و دعا كند، گفته مى‌شود:" صدايى آشناست" و چنانچه اهل دعاى بسيار نباشد، وقتى بلايى بر او نازل شود و دعا كند، گفته مى‌شود:" تا به حال، كجا بودى؟!".[٧٨٥] امام صادق (ع) در نقل ديگرى نيز چنين بيان مى‌كند:

مَن تَقَدَّمَ فِى الدُّعاءِ استُجيبَ لَهُ إذا نَزَلَ بِهِ البَلاءُ، وقالَتِ المَلائِكةُ: صَوتٌ مَعروفٌ ولَم يحجَب عَنِ السَّماءِ. ومَن لَم يتَقَدَّم فِى الدُّعاءِ لَم يستَجَب لَهُ إذا نَزَلَ بِهِ البَلاءُ، وقالَتِ المَلائِكةُ: إنَّ ذَا الصَّوتَ لا نَعرِفُهُ.[٧٨٦]

كسى كه در دعا كردن، پيش‌دستى كند (هميشه دعا كند، نه فقط موقع گرفتارى)، وقتى بلا بر او فرود آيد [و دست به دعا بردارد]، فرشتگان مى‌گويند: «اين، صدايى آشناست» و از آسمان [در كار رسيدن آن دعا به درگاه خدا] ممانعتى صورت نمى‌گيرد؛ امّا كسى كه در دعا كردن پيش‌دستى نكند، چون بلا بر او فرود آيد، دعايش مستجاب نمى‌شود و فرشتگان مى‌گويند: «اين صدا براى ما آشنا نيست».

از سوى ديگر، در روايات، افرادى كه جز در حال گرفتارى دعا نمى‌كنند، مورد سرزنش قرار گرفته‌اند. امام على (ع) به مردى كه از ايشان خواست تا او را اندرز بدهد، فرمود:

لا تَكن مِمَّن ... يعجَبُ بِنَفسِهِ إذا عُوفِى، ويقنَطُ إذَا ابتُلِى، إن أصابَهُ بَلاءٌ دَعا مُضطَرّا، وإن نالَهُ رَخاءٌ أعرَضَ مُغتَرّا.[٧٨٧]

از آنانى مباش كه ... هر گاه عافيت داده شود، خودپسند مى‌گردد و هر گاه گرفتار آيد، نوميد مى‌شود و چون بلايى به او برسد، از سر بيچارگى دعا مى‌كند و هر گاه آسايشى يابد، مغرورانه [از خدا] روى مى‌گردانَد.

[٧٨٤]. امام صادق( ع): مَن تَخَوَّفَ مِن بَلاءٍ يصيبُهُ فَتَقَدَّمَ فيهِ بِالدُّعاءِ، لَم يرِهِ اللهُ عز و جل ذلِك البَلاءَ أبَدا( الكافى، ج ٢، ص ٤٧٢، ح ٢؛ فلاح السائل، ص ٧٧، ح ١٣؛ مكارم الأخلاق، ج ٢، ص ١٠، ح ١٩٩٢ و ص ٢٣٩، ح ٢٥٧٨).

[٧٨٥]. امام صادق( ع): كانَ جَدّى يقولُ: تَقَدَّموا فِى الدُّعاءِ؛ فَإِنَّ العَبدَ إذا كانَ دَعّاءً فَنَزَلَ بِهِ البَلاءُ فَدَعا، قيلَ: صَوتٌ مَعروفٌ، وإذا لَم يكن دَعّاءً فَنَزَلَ بِهِ بَلاءٌ فَدَعا، قيلَ: أينَ كنتَ قَبلَ اليومِ؟!( الكافى، ج ٢، ص ٤٧٢، ح ٥؛ الاختصاص، ص ٢٢٣؛ عدّة الداعى، ص ١٢١؛ بحار الأنوار، ج ٩٣، ص ٣٨١، ح ٤).

[٧٨٦]. الكافى، ج ٢، ص ٤٧٢، ح ١؛ عدّة الداعى، ص ١٢٧؛ مكارم الأخلاق، ج ٢، ص ١٢، ح ٢٠٠٩.

امام صادق( ع): إذا دَعَا العَبدُ فِى البَلاءِ ولَم يدعُ فِى الرَّخاءِ حَجَبَتِ المَلائِكة صَوتَهُ، وقالوا: هذا صَوتٌ غَريبٌ، أينَ كنتَ قَبلَ اليومِ؟!( فلاح السائل، ص ١٠٨، ح ٤٦؛ بحار الأنوار، ج ٩٣، ص ٣٨٢، ح ١٠).

[٧٨٧]. نهج البلاغة، حكمت ١٥٠؛ بحار الأنوار، ج ٧٢، ص ٢٠٠، ح ٣٠؛ تذكرة الخواص، ص ١٣٤.