الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٢٣ - ٢ عوامل واكنش مثبت

دستورهاى خداوند متعال، شامل بايدها و نبايدهايى مى‌شوند كه يك بسته و مجموعه را تشكيل مى‌دهند. اين مجموعه، «دين» ناميده مى‌شود و عمل به آن، «طاعت»، و عمل نكردن به آن، «معصيت» خوانده مى‌شود.

امّا مسئله مهم، اين كه امر و نهى خداوند متعال نيز معمولًا با خواست بشر، ناهماهنگ است. كسى كه بخواهد به دستورهاى خداوند متعال عمل كند، بايد آنچه را خوش ندارد (طاعت)، بپذيرد و آنچه را خوش دارد (معصيت)، ترك كند. طبق روايتى كه از پيامبر اكرم (ص) نقل شده است، جبرئيل، بهشت را آن قدر دل‌انگيز و زيبا ديد كه به نظرش هر كس وصف آن را بشنود، حتماً به سمت آن جذب مى‌شود و ميل پيدا مى‌كند كه وارد آن شود؛ امّا وقتى خداوند متعال، راه رسيدن به بهشت را با سختى‌ها و دشوارى‌ها آميخت، گمان كرد كه هيچ كس وارد آن نخواهد شد! در طرف مقابل، وقتى به دوزخ نگريست، آن را چنان زشت و هول‌انگيز يافت كه به نظرش هر كس وصف آن را بشنود، هرگز وارد آن نخواهد شد؛ امّا وقتى خداوند، راه آن را با لذّت‌ها و شهوت‌ها آميخت، گمان كرد كه هيچ كس يافت نمى‌شود مگر آن كه بخواهد وارد آن شود![١٥١٢] به همين جهت، پيامبر خدا (ص) همواره مى‌فرمود:

إنّ الجَنّةَ حُفَّتْ بالمَكارِهِ، وإنَّ النّارَ حُفّتْ بالشَّهَواتِ.[١٥١٣]

بهشت، پيچيده در ناخوشايندهاست و دوزخ، پيچيده در شهوت‌ها.

[١٥١٢]. پيامبر خدا( ص): لَمَّا خَلَقَ اللهُ الجَنَّة وَالنَّارَ أرْسَلَ جِبْرئيلَ إلَى الجَنَّة، فَقَالَ: انْظُرْ إلَيها وَإلى مَا أعْدَدْتُ لِأهْلِهَا فِيهَا. قَالَ: فَجَاءَها فَنَظَرَ إلَيها وَإلى ما أعَدَّ اللهُ لِأهْلِها فِيها، قَالَ: فَرَجَعَ إلَيهِ، قال: فَوَعِزَّتِك لا يسْمَعُ بِها أحَدٌ إلّا دَخَلَها فأمَرَ بِها فَحُفَّتْ بِالمَكارِهِ، فَقَالَ إرْجِعْ إلَيها فَانْظُرْ إلَيها وَإلى ما أعْدَدْتُ لأهْلِها فِيها. قَالَ: فَرَجَعَ إلَيها فَإذا هِى قَدْ حُفَّتْ بِالمَكارِهِ، فَرَجَعَ إلَيهِ، فَقَالَ: وَعِزَّتِك لَقَدْ خِفْتُ أنْ لا يدْخُلَهَا أحَدٌ. قَالَ: إذْهَبْ إلَى النَّارِ فَانْظُرْ إلَيها وَإلى ما أعْدَدْتُ لأهْلِها فِيها، فَإذا هِى يركبُ بَعْضُها بَعْضاً، فَرَجَعَ إلَيهِ، فَقَالَ: وَعِزَّتِك لا يسْمَعُ بِهَا أحَدٌ فيدْخُلَهَا فأمَرَ بِها فَحُفَّتْ بِالشَّهَواتِ، فَقَالَ:« إرْجَعْ إلَيهَا. فَرَجَعَ إلَيها، فَقَالَ: وَعِزَّتِك لَقَدْ خَشِيتُ أنْ لا ينْجُوَ مِنْهَا أحَدٌ إلّا دَخَلها.( سنن الترمذى، ج ٤، ص ٩٧).

[١٥١٣]. نهج البلاغة، خطبه ١٧٦.

در حديث ديگرى از پيامبر خدا( ص) آمده است: ألا إنَّ الآخِرَة اليومَ مُحَفَّفَةِ المَكارِهِ، وإنَّ الدُّنيا مُحَفَّفَة بالشَّهواتِ( المعجم الكبير، ج ١٩ ص ٢٠٠).