الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٣٧ - مصالح و مفاسد، مبناى امر و نهى

همانها كه از فرستاده [ى خدا]، پيامبر «امّى» پيروى مى‌كنند، پيامبرى كه صفاتش را، در تورات و انجيلى كه نزدشان است، مى‌يابند. آنها را به معروف دستور مى‌دهد، و از منكر باز مى‌دارد. اشياى پاكيزه را براى آنها حلال مى‌شمرد، و ناپاكى‌ها را تحريم مى‌كند و بارهاى سنگين و زنجيرهايى را كه بر آنها بود، (از دوش و گردنشان) بر مى‌دارد. پس كسانى كه به او ايمان آوردند، و حمايت و يارى‌اش كردند، و از نورى كه با او نازل شده پيروى نمودند، آنان رستگاران‌اند).

بر همين اساس، تأكيد دارد كه خداوند متعال، مردم را به فحشا امر نمى‌كند؛[١٥٤٤] بلكه آنها را از فحشا باز مى‌دارد[١٥٤٥] و به آنچه نيك است، سفارش مى‌كند.[١٥٤٦]

اميرمؤمنان (ع) نيز در اين باره تصريح مى‌كند كه:

إنَّهُ لَم يأمُركَ إلّا بِحُسنٍ وَلَم يَنهَكَ إلّا عَن قَبيحٍ.[١٥٤٧]

به تحقيق، او (خداوند)، تو را جز به نيكى‌ها امر نفرموده و جز از زشتى‌ها نهى نكرده است.

امام صادق (ع) نيز تأكيد دارد كه خداوند متعال، هيچ حكمِ بدون حكمتى ندارد.[١٥٤٨] عذافر از امام باقر (ع) علّت تحريم شراب، مردار، خون و گوشت خوك را مى‌پرسد و امام (ع) در پاسخ، قاعده‌اى عام را بيان مى‌كند و مى‌فرمايد:

إنَّ اللهَ- تبارك و تعالى- لَم يحَرِّمْ ذلك على عِبادِهِ و أحَلَّ لَهُم ما وراء ذلك مِن رَغبَته فيما أحَلَّ لَهُم، ولا زُهدٍ فيما حَرَّمَهُ علَيهم! ولكنَّهُ عزّ وجلّ خَلَقَ الخَلقَ فَعَلِمَ ما تَقومُ بهِ أبدانُهُم وما يصلِحُهُم فَأحَلَّهُ لَهُم وأباحَهُ، و عَلِمَ ما يضُرُّهُم فَنَهاهُم عَنهُ، ثُمّ أحَلَّهُ لِلمُضطَرِّ فى الوَقتِ الذى لا يقومُ بَدَنُهُ إلّا بهِ، فَأمَرَهُ أن ينالَ مِنهُ بِقَدرِ البُلْغَةِ لا غَيرَ ذلك.[١٥٤٩]

خداوند- تبارك و تعالى- اينها را بر بندگان خود حرام، و جز اينها را برايشان حلال كرد،

نه به اين علّت كه خودش به آنچه براى آنان حلال كرده، ميل و رغبت دارد و به آنچه‌

[١٥٤٤].\i( إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ)\E( سوره اعراف، آيه ٢٨).

[١٥٤٥].\i( قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ الْإِثْمَ وَ الْبَغْيَ بِغَيْرِ الْحَقِّ)\E( سوره اعراف، آيه ٣٣).

[١٥٤٦].\i( إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى‌ وَ يَنْهى‌ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ)\E( سوره نحل، آيه ٩٠).

( قُلْ تَعالَوْا أَتْلُ ما حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً وَ لا تَقْتُلُوا أَوْلادَكُمْ مِنْ إِمْلاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَ إِيَّاهُمْ وَ لا تَقْرَبُوا الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ)( سوره انعام، آيه ١٥١).

[١٥٤٧]. نهج البلاغة، نامه ٣١.

در صحيفه ادريس نيز چنين آمده است: لا قَبيحَ إلّا المَعصِيَةُ ولا حَسَنَ إلّا الطّاعَةُ( بحار الأنوار، ج ٩٥، ص ٤٦٦، صحيفه ١٩).

[١٥٤٨]. روى عن جميل بن دراج عن الصادق( ع)، أنَّهُ سَأَلَهُ عَن شَى‌ءٍ مِنَ الحَلالِ والحَرامِ، فقال: إنَّهُ لَم يُجعَل شَى‌ءٌ إلّا لِشَى‌ءٍ( علل الشرائع، ص ٨، ح ١؛ بحار الأنوار، ج ٦، ص ١١٠، ح ٣).

[١٥٤٩]. كتاب من لا يحضره الفقيه، ج ٣، ص ٢١٨، ح ١٠٠٩.