روزى پيامبر (ص) به شدّت بيمار شد به گونه‌اى كه از شدّت درد، به خود مى‌پيچيد و مى‌ناليد. عايشه- كه از اين وضع، در شگفت شده بود- گفت: «اگر بعضى از ما اين كار را مى‌كرد، به او خرده مى‌گرفتى؟». پيامبر (ص) به او فرمود:

إنَّ الصّالِحينَ يشَدَّدُ عَلَيهِم وإنَّهُ لا يصيبُ مُؤمِناً نَكبَةٌ مِن شَوكةٍ فَما فَوقَ ذلِك إلّا حَطَّت بِهِ عَنهُ خَطيئَةً ورَفَعَ بِها دَرَجَةً.[١٤٣٣]

همانا بر صالحان، سخت گرفته مى‌شود. به تحقيق، رنجى به مؤمن نمى‌رسد، از يك تيغ باشد تا بالاتر از آن، مگر آن‌كه خطايى را از او پاك مى‌كند و او را به درجه‌اى بالاتر مى‌بَرَد.

روزى پيامبر (ص) در جمع عدّه‌اى از اصحاب خود نشسته بودند كه سؤالى را طرح كرد و فرمود: «چه كسى دوست دارد كه همواره سالم باشد و بيمار نگردد؟». همه گفتند: «ما، اى پيامبر خدا!». آثار ناراحتى در چهره پيامبر ٩ آشكار شد و فرمود: «آيا دوست داريد مثل الاغ چموش، خوش‌گذران باشيد؟!». گفتند: «اى پيامبر خدا! نه». پيامبر ٩ فرمود: «آيا دوست نداريد كه از اصحاب بلا و اصحاب كفّاره‌دهنده باشيد؟». گفتند: «بله، اى پيامبر خدا!». سپس ايشان چنين ادامه داد:

فَوَاللَّهِ إنَّ اللهَ لَيبتَلِى المُؤمِنَ وما يبتَليهِ إلّا لِكرامَتِهِ عَلَيهِ.

به خدا سوگند! خداوند، هر آينه مؤمن را مبتلا مى‌سازد، و مبتلا نمى‌كند مگر به خاطر اين كه نزد او ارزش دارد.

اين جمله پيامبر (ص)، آن توهّم را كه گرفتارى‌ها، نشانه روى گرداندن خدا از بنده است، نفى مى‌كند. بلاى خدا همانند تيغ جرّاحى است كه ظاهرى سخت و فايده‌اى شيرين دارد. سپس پيامبر ٩ فرمود:

وإنَّ لَهُ عِندَهُ مَنزِلَةً ما يبلُغُها بِشَى‌ءٍ مِن عَمَلِهِ دونَ أن ينزِلَ بِهِ مِنَ البَلاءِ ما يبلُغُ بِهِ تِلك المَنزِلَةَ.[١٤٣٤]

[١٤٣٢]. جامع الأخبار، ص ١٣؛ بحار الأنوار، ج ٦٧، ص ٢٣٥.

[١٤٣٣]. مسند ابن حنبل، ج ٦، ص ١٦٠. نيز، ر. ك: المستدرك على الصحيحين، ج ١، ص ٤٩٦، ح ١٢٧٨.

[١٤٣٤]. الطبقات الكبرى، ج ٧، ص ٥٠٨؛ كنز العمّال، ج ٣، ص ٣١٤. نيز، ر. ك: اسد الغابة، ج ١، ص ٣٠٤؛ مشكاة الأنوار، ص ٣٠١؛ ارشاد القلوب، ص ٤٢.