الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٣٩٨ - چهار تطهير گناهان

وأمّا عَبدِى المُؤمِنُ فَلَهُ سَيئاتٌ فَأَزوى عَنهُ الدُّنيا وأعرِضُ لَهُ ابتِلاءً حَتّى يأتِينى فَاجزِيهُ بِحَسَناتٍ. وأمّا عَبدِى الكافِرُ فَلَهُ حَسَناتٌ فَأَزوى عَنهُ البَلاءَ وأعرِض لَهُ الدُّنيا حَتّى يأتِينى فَاجزِيهُ بِسَيئاتِهِ.[١٤٢٣]

و امّا بنده مؤمن من، گناهانى داشت؛ پس دنيا را از او برگرداندم و بلا را بر او عرضه كردم تا نزد من آيد و او را با نيكى‌ها پاداش دهم. و امّا بنده كافرم، حسناتى داشت؛ پس بلا را از او گرداندم و دنيا را به او عرضه كردم تا نزد من آيد و او را به خاطر كارهاى ناپسندش كيفر دهم.

پيامبر خدا (ص) در اين باره تصريح مى‌كند كه:

قالَ اللّه عز و جل: وعِزَّتى وجَلالى! لا اخرِجُ عَبدا مِنَ الدُّنيا وأنَا اريدُ أن أرحَمَهُ حَتّى أستَوفِى مِنهُ كلَّ خَطيئَةٍ عَمِلَها؛ إمّا بِسُقمٍ فى جَسَدِهِ، وإمّا بِضيقٍ فى رِزقِهِ، وإمّا بِخَوفٍ فى دُنياهُ، فَإِن بَقِيت عَلَيهِ بَقِيةٌ شَدَّدتُ عَلَيهِ عِندَ المَوتِ. وعِزَّتى وجَلالى! لا اخرِجُ عَبدا مِنَ الدُّنيا وأنَا اريدُ أن اعَذِّبَهُ حَتّى اوَفِّيهُ كلَّ حَسَنَةٍ عَمِلَها؛ إمّا بِسَعَةٍ فى رِزقِهِ، وإمّا بِصِحَّةٍ فى جِسمِهِ، وإمّا بِأَمنٍ فى دُنياهُ، فَإِن بَقِيت عَلَيهِ بَقِيةٌ هَوَّنتُ عَلَيهِ بِهَا المَوتَ.[١٤٢٤]

خداوند عز و جل فرموده است: «به سرفرازى و شكوهم سوگند! بنده‌اى را كه بخواهم بر وى رحمت آورم، از دنيا برون نمى‌آورم، مگر آن كه هر گناهى را كه مرتكب شده، از وى بزدايم. و آن، چنين است كه يا تَنَش را بيمار مى‌كنم و يا روزى‌اش را تنگ مى‌سازم و يا در دنيا به هراس دچارش مى‌كنم. اگر باز هم گناهى بر او باقى ماند، هنگام مرگ بر وى سخت مى‌گيرم. به سرفرازى و شكوهم سوگند! بنده‌اى را كه بخواهم به عذاب دچار سازم، از دنيا برون نمى‌آورم، مگر آن كه هر كار نيكى را كه مرتكب شده، از وى بگيرم. و آن، چنين است كه يا روزى‌اش را گشايش بخشم و يا تَنَش را سلامت دارم و يا در دنيا برايش امنيت فراهم آورم. و اگر باز هم باقى ماند، به سبب آن، مرگ را بر وى آسان مى‌سازم».

در زمان پيامبر (ص) شخصى فوت كرد. كسى گفت: گوارايش باد. مُرد و هيچ بيمار نشد! در اين هنگام، پيامبر (ص) فرمود:

[١٤٢٣]. المعجم الكبير، ج ١٢، ص ١١٧، ح ١٢٧٣٥؛ حلية الأولياء، ج ٨، ص ١٢٣.

[١٤٢٤]. الكافى، ج ٢، ص ٤٤٤، ح ٣؛ مشكاة الأنوار، ص ٢٧٤، ح ٨١٩.

در حديث ديگرى امام باقر( ع) در اين باره مى‌فرمايد: إنَّ الله عزّ وجلّ إذا كانَ مِن أمرِهِ أن يكرِمَ عَبداً ولَهُ ذَنبٌ ابتَلاهُ بِالسُّقمِ، فَإِن لَم يفعَل ذلِك لَهُ، ابتَلاهُ بِالحاجَة، فَإِن لَم يفعَل بِهِ ذلِك، شَدَّدَ عَلَيهِ المَوتَ لِيكافِيهُ بِذلِك الذَّنبِ. وإذا كانَ مِن أمرِهِ أن يهينَ عَبداً ولَهُ عِندَهُ حَسَنَة، صَحَّحَ بَدَنَهُ، فَإِنَ لَم يفعَلَ بِهِ ذلِك وَسَّعَ عَلَيهِ فى رِزقِهِ، فَإِن هُوَ لَم يفعَل ذلِك بِهِ، هَوَّنَ عَلَيهِ المَوتَ لِيكافِيهُ بِتِلك الحَسَنَة( الكافى، ج ٢، ص ٤٤٤، ح ١؛ التمحيص، ص ٣٨، ح ٣٥؛ مشكاة الأنوار، ص ١٥٧).