الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٤٠٥ - باور صحيح تفكّر «بد بودن نعمت استدراج»

خداوند عزّ وجلّ از بنده باايمانِ نيازمند، عذرخواهى مى‌كند، همانند عذرخواهى برادرى از برادرش، و مى‌گويد: «به عزّت و جلالم سوگند! در دنيا به اين دليلْ نيازمندت نكردم كه تو را خوار مى‌دانستم. اين پرده را بردار و به آنچه در عوض دنيا به تو داده‌ام، بنگر». و او چون پرده را برمى‌دارد، مى‌گويد: با اين پاداشى كه داده‌اى، آنچه را كه از من، منع كرده بودى، به زيان من نبوده است.

ل- معناشناسى ثروت اهل عصيان‌

ثروت و مال ديگران به ويژه اهل عصيان، از امورى است كه گاه مورد توجّه قرار مى‌گيرد و موجب نارضايتى اهل ايمان مى‌گردد. اين كه «معناى ثروت آنان چيست؟» و «اساساً اين گونه ثروت‌ها نعمت‌اند يا نقمت؟»، از پرسش‌هايى هستند كه پاسخ دادن صحيح به آنها نقش مهمّى در رضامندى يا نارضايتى افراد دارد كه در ادامه، اين موضوع را بررسى مى‌كنيم.

باور غلط: توهّم خير بودن ثروت‌

برخى مال ديگران را بسيار مهم و خوب ارزيابى مى‌كنند. اين را به خوبى مى‌توان در داستان قارون ديد. همان گونه كه پيش‌تر اشاره شد، قارون، از ثروت فراوانى برخوردار بود كه فقط كليد گنج‌هاى او را چند انسان نيرومند، حمل مى‌كردند.[١٤٤٥] او زندگى اشرافى و خيره‌كننده‌اى داشت. مردم با ديدن زندگى او، آن را «بهره‌اى بزرگ» ارزيابى مى‌كردند و با نگاهى حسرت‌آميز، زندگى او را آرزو مى‌كردند![١٤٤٦] امّا آيا اين تصوّر، درست است؟

باور صحيح: تفكّر «بد بودن نعمت استدراج»

مال، مى‌تواند موجب شقاوت و ناشادكامى گردد! مال به جهت، جذابيتى كه دارد، ممكن است در برابر مؤلّفه‌هاى مثبت زندگى قرار گيرد.[١٤٤٧] در روايات اسلامى، از مال، به عنوان «مادّه شهوات باطل» ياد شده‌[١٤٤٨] كه «دام ابليس» بوده‌[١٤٤٩] و از «عوامل نابودى انسان» به شمار رفته است.[١٤٥٠] به همين جهت، از

[١٤٤٥].\i( وَ آتَيْناهُ مِنَ الْكُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ)\E( سوره قصص، آيه ٧٦).

[١٤٤٦].\i( فَخَرَجَ عَلى‌ قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ قالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا يا لَيْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِيَ قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ؛\E( روزى قارون) با تمام زينت خود در برابر قومش ظاهر شد. آنها كه خواهان زندگى دنيا بودند، گفتند: اى كاش همانند آنچه به قارون داده شده، ما نيز داشتيم! به راستى كه او بهره عظيمى دارد)( سوره قصص، آيه ٧٩).

[١٤٤٧].\i( الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا)\E( سوره كهف، آيه ٤٦).

[١٤٤٨]. امام على( ع): المالُ مادَّة الشَّهَواتِ( نهج البلاغة، حكمت ٥٨).

[١٤٤٩]. امام صادق( ع): إنّ الشَّيطانَ يديرُ ابنَ آدمَ فى كلِّ شى‌ءٍ، فإذا أعياهُ جَثَمَ لَهُ عِندَ المالِ فأخَذَ برَقَبَتهِ( الكافى، ج ٢، ص ٣١٥، ح ٤). براى مطالعه بيشتر، ر. ك: ميزان الحكمة، ج ١١ ص ١٤٨« المال مصيدة ابليس».

[١٤٥٠]. پيامبر خدا( ص): إنّ الدِّينارَ و الدِّرهَمَ أهلَكا مَن كانَ قَبلَكم، وهُما مُهلِكاكم( الكافى، ج ٢، ص ٣١٦، ح ٦(. براى مطالعه بيشتر، ر. ك: ميزان الحكمة، ج ١١ ص ١٤٦« المال ماده الشهوات».