الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٢٩ - منطق غلط «انتظارات غير واقعى»
وَكَيفَ يَنالُ ما لَم يُخلَق.
و چگونه به دست مىآيد آنچه آفريده نشده است؟!
در اين قسمت، ايشان به اصل «دست نايافتنى بودن آنچه خلق نشده است»، اشاره مىكند. اين اصل، خيلى روشن و بديهى است و به نظر مىرسد كه چنين انتظارى نخواهد داشت. لذا بيان آن براى مخاطب امام، تعجّب برانگيز بوده، به همين جهت سؤال مىكند كه: «چگونه كسى آنچه را آفريده نشده طلب مىكند؟». امام (ع) در پاسخ وى مىفرمايد:
مَن طَلَبَ الغِنَى والأموالَ والسَّعَةَ فى الدُّنيا، فَإنّما يَطلُبُ ذَلِكَ لِلرّاحَةِ، والرّاحَةُ لَم تُخلَق فِى الدُّنيا ولا لِأهل الدُّنيا إنَّما خُلِقَت الراحَةُ فِى الجَنّة ولِأهلِ الجَنّةِ والتَّعَبُ والنَّصَبُ خُلِقاً فِى الدُّنيا ولِاهلِ الدُّنيا.
كسى كه غنا و مال و توسعه زندگى دنيوى را طلب مىكند، در حقيقت، اين را براى راحتى مىخواهد و حال آن كه راحتى، در دنيا و براى اهل دنيا خلق نشده است. همانا راحتى، در بهشت و براى اهل بهشت آفريده شده و رنج و تلاش، در دنيا و براى اهل دنيا آفريده شدهاند.
در ادامه، امام زين العابدين (ع) در تبيين اينكه چرا حتّى مال و ثروت، موجب آسايش بشر نمىشود، بيان روشنى دارد كه بدون هيچ توضيحى گوياست:
وما أُعطِىَ أحَدٌ مِنها جَفنَةً الا اعطِىَ مِن الحِرصِ مثِلَيها وَمَن اصابَ مِن الدُّنيا اكثَرَ كانَ فِيها اشَّدَّ فَقراً لِأنَّهُ يَفتَقِرُ إلَى النّاسِ فى حِفظِ أموالِهِ، ويَفتَقِرُ إلَى كُلّ آلَةٍ مِن آلاتِ الدُّنيا فَلَيسَ فِى غِنَى الدُّنيا راحَةٌ ولكِنَّ الشَّيطانَ يُوَسوِسُ إلَى ابنَ آدَمَ أنَّ لَهُ فِى جَمعِ ذلِكَ المالِ راحَةً وإنَّما يَسوقُهُ إلَى التَّعَبِ فى الدُّنيا والحِسابِ عَليهِ فى الآخِرَةِ.[٨١٥]
و هيچ كس اندكى از آن را به دست نياورد، مگر آنكه دو برابر آن حريص شد. و كسى كه از دنيا بيشتر به دست آورد، بيشتر نيازمند مىگردد؛ چون وى در حفظ اموال خود به مردم نيازمند مىشود و به هر ابزارى از ابزار دنيا نيازمند مىگردد. پس در ثروت دنيا راحتى و آسايش نيست؛ ولى شيطان، آدميزاد را چنين وسوسه مىكند كه آسايش او در جمعآورى اين مال است و بدين طريق، او را به رنج بيشتر در دنيا سوق مىدهد و در آخرت، حساب خداوند به زيان اوست.
امام صادق (ع) نيز همين اصل را به اصحاب خود آموزش مىدهد تا زندگى بهترى داشته باشند. روزى امام (ع) خطاب به اصحاب خود فرمود:
[٨١٥]. الخصال، ص ٦٤، ح ٩٥؛ بحار الأنوار، ج ٧٣، ص ٩٢، ح ٦٩.