الگوى اسلامى شادكامى با رويكرد روان شناسى مثبت گرا - پسنديده، عباس - الصفحة ٢٢٣ - باور صحيح تفكّر «خدااسنادى»

منطق اهل بيت (عليهم السلام) نيز همين بوده است. وقتى كاروان اسراى كربلا به شام و به دربار يزيد رسيد، يزيد به امام زين العابدين (ع) رو كرد و با خواندن آيه (ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ‌)[٨٠٢] خواست بگويد كه اين حادثه، كيفر اعمال خودتان بوده است. امام زين العابدين (ع) در پاسخ وى فرمود:

كلّا ما فينا هذه نزلت، و إنما نزلت فينا: (ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ* لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ).

هرگز! اين آيه در باره ما نازل نشده است، بلكه در باره ما اين آيه نازل شده است كه: «هيچ مصيبتى (ناخواسته) در زمين و نه در وجود شما روى نمى‌دهد مگر اينكه همه آنها قبل از آنكه زمين را بيافرينيم در لوح محفوظ ثبت است و اين امر براى خدا آسان است! اين بخاطر آن است كه براى آنچه از دست داده‌ايد تأسف نخوريد، و به آنچه به شما داده‌ است دلبسته و شادمان نباشيد و خداوند هيچ متكبّر فخرفروشى را دوست ندارد!»

سپس با استناد به اين آيه فرمود:

فَنَحنُ الَّذينَ لا نَأسو عَلى ما فَاتِنا مِن أمرِ الدُّنيا و لا نَفرَحُ بِما أُوتينا.[٨٠٣]

پس ما كسانى هستيم كه بر آنچه از دنيا از دست داده‌ايم، افسوس نمى‌خوريم و به خاطر آنچه به دست مى‌آوريم، سرمست نمى‌شويم.

فاطمه صغرا نيز در كوفه و در دربار شخص جلّاد و خون‌آشامى همچون عبيدالله بن زياد، با استناد به همين اصل مى‌گويد:

فَلا تَدعُوَنَّكُم أنفُسَكُم الى الجَذَلِ بِما أَصَبتُم مِن دِمائِنا و نالَت أيدِيكُم مِن أموالِنا، فإنَّ ما أصابَنا مِن المَصائِبِ الجَليلَةِ و الرَّزايَا العَظيمَةِ فى كتابٍ مِن قَبل أن نَبرَأَها (إنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسيرٌ، لِكَيلا تَأسَوا عَلَى ما فاتَكُم و لا تَفرَحوا بِما آتاكُم وَ اللَّهِ لا يُحِبَّ كُلَّ مُختالٍ فَخورٍ)[٨٠٤].[٨٠٥]

بدون ترديد نبايد دل‌هايتان شما را به خاطر خون‌هايى كه از ما ريختيد و اموالى كه از ما به غارت برديد، به خوش‌حالى و شادمانى فراخواند؛ زيرا آن مصيبت‌هاى سخت و

[٨٠٢]. سوره شورا، آيه ٣٠.

[٨٠٣]. تفسير القمّى، ج ٢، ص ٢٧٧؛ بحار الأنوار، ج ٤٥، ص ١٦٨.

[٨٠٤]. قسمت پايانى كلام وى با استفاده از اين آيه شريف بيان شده است:\i( ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ* لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ)\E( سوره حديد، آيه ٢٢- ٢٣).

[٨٠٥]. الملهوف، ص ١٩٥.