واقعيت، اين است كه همه چيز بر اساس تقدير الهى رقم مى‌خورد. تلخ و شيرين زندگى، تحت برنامه‌اى منظّم، هدفمند و حكيمانه قرار دارد. اگر انسان، زندگى را به جاى اين‌كه يكپارچه شيرين بخواهد و يا يكپارچه تلخ ببيند، تحت برنامه‌اى هوشمند و حكميانه بداند، واكنش متفاوتى به خوشايند و ناخوشايند زندگى ابراز مى‌كند؛ ديگر نه از آن سرمستى‌ها خبرى خواهد بود و نه از آن بى‌تابى‌هاى طاقت‌فرسا و مأيوس‌كننده. قرآن كريم در اين باره تصريح مى‌كند:

(ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ* لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى‌ ما فاتَكُمْ وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ.[٨٠٠] هيچ مصيبتى [ناخواسته‌] در زمين و نه در وجود شما روى نمى‌دهد مگر اين كه همه آنها قبل از آن كه زمين را بيافرينيم در لوح محفوظ ثبت است و اين امر براى خدا آسان است!* اين به خاطر آن است كه براى آنچه از دست داده‌ايد، تأسّف نخوريد، و به آنچه به شما داده است، دل‌بسته و شادمان نباشيد و خداوند، هيچ متكبّر فخرفروشى را دوست ندارد!).

حكمت و فايده دانستن اين كه حوادث دنيا مكتوب و مقدّرند، اين است كه انسان در از دست دادن، اندوه نخورد و در به دست آوردن، شادى نكند. مرحوم علّامه طباطبايى با تكيه بر آيه دوم، در اين باره مى‌گويد: اين جمله، بيانگر علّت مطلبى است كه در آيه قبل بود. البته اشتباه نشود كه در آيه قبل، دو چيز بود: يكى خبرى كه خدا مى‌داد از نوشتن حوادث قبل از وقوع آن، و يكى هم خود حوادث، و آيه مورد بحث، بيانگر خبر دادن خداست، نه خود حوادث و معنايش اين است كه: اين كه ما به شما خبر مى‌دهيم كه حوادث را قبل از اين كه حادث شود نوشته‌ايم، براى اين خبر مى‌دهيم كه از اين به بعد، ديگر به خاطر نعمتى كه از دستتان مى‌رود، اندوه مخوريد، و به خاطر نعمتى كه خدا به شما مى‌دهد، خوش‌حالى مكنيد. براى اين كه انسان اگر يقين كند كه آنچه فوت شده بايد مى‌شد، و ممكن نبود كه فوت نشود، و آنچه عايدش گشت بايد مى‌شد و ممكن نبود كه نشود، وديعه‌اى است كه خدا به او سپرده. چنين كسى نه در هنگام فوت نعمت، خيلى غصّه مى‌خورد، و نه در هنگام فرج و آمدن نعمت، شاد مى‌شود.[٨٠١]

[٨٠٠]. سوره حديد، آيه ٢٢ و ٢٣.

[٨٠١]. ترجمه تفسير الميزان، ج ١٩، ص ٢٩٤.