راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٥٥ - اقسام صبر بر حسب اختلاف در قوّت و ضعف
،«٥٢» و نيز فرموده است: إِنَّ من أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ،«٥٣» و پيامبر خدا (ص) فرموده است: «فرزند بيم آور، بخل آور و اندوه آور است»«٥٤» و هنگامى كه به فرزندش حسين (ع) نگريست كه پايش در پيراهنش بند آمد و لغزيد از منبر فرود آمد و او را در آغوش گرفت، سپس فرمود:
«خداوند راست فرموده است: أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ، من هنگامى كه ديدم فرزندم لغزيد بىتاب شدم و او را گرفتم».«٥٥» اين امر براى اهل بينش مايه عبرت است. مرد كامل كسى است كه در حال عافيت صبر كند، و معناى صبر بر عافيت آن است كه بدان ميل نكند و بداند كه آنچه در نزد اوست وديعه است و شايد بزودى برگردانيده و مسترد شود.
و نيز بايد نفس خود را باز دارد از اين كه بدانها شاد شود و در خوشگذرانى و لذّت طلبى و بازى و سرگرمى حريص باشد، و بايد حقوق الهى را در مال خود با انفاق به مستحقّان، و در بدنش به وسيله كمك به مردمان، و در زبانش با راستگويى و همچنين در ديگر چيزهايى كه خداوند به او ارزانى داشته است رعايت كند. اين صبر با شكر پيوند دارد، زيرا چنان كه شرح داده خواهد شد شكر زمانى كامل است كه حقّ آن ادا شود. صبر بر خوشى و توانگرى سختتر است، زيرا آن مقرون به قدرت است و از حفظ الهى است كه بر آنها قادر نباشى، صبر بر حجامت و زدن رگ اگر به وسيله ديگرى انجام شود آسانتر از صبر بر حجامت و زدن رگ خويش به وسيله خود اوست. همچنين گرسنه به هنگامى كه طعامى در پيش روى او نيست بر صبر قادرتر است تا زمانى كه خوراكهاى پاكيزه و گوارا در نزد او حاضر و بر استفاده از آنها قادر است از اين رو فتنه توانگرى بزرگتر و سختتر مىباشد.
نوع دوم- امورى است كه با هوسها و طبع انسان موافق و هماهنگ نيست و اينها سه گونه است:
«٥٢» منافقين / ٩: اى كسانى كه ايمان آورده ايد اموال و فرزندانتان شما را از ياد خدا غافل نكند.
«٥٣» تغابن / ١٤: اى كسانى كه ايمان آورده ايد برخى از همسران و فرزندانتان دشمنان شما هستند، از آنها برحذر باشيد.
«٥٤» ابويعلى از ابوسعيد خدرى با سند ضعيف ، (( الجامع الصغير، سنن ابن ماجه ، شماره ٣٦٦٦.
«٥٥» سنن نسايى ، ٣/١٠٨، از حديث بريده ، ابوداوود، ابن ماجه و ترمذى گفته اند: حديثى حسن و غريب است .