آرى كسانى كه به رتبه اصحاب يمين نزديكند نيز در پيشگاه حق تعالى درجاتى دارند هر چند به درجه پادشاهى نمى‌رسد. آيا نمى‌بينى در سوره واقعه هنگامى كه خداوند مقرّبان پيشتاز را ذكر مى‌كند از سرير پادشاهى آنها ياد مى‌كند و مى‌فرمايد: عَلى‌ سُرُرٍ مَوْضُونَةٍ، مُتَّكِئِينَ عَلَيْها مُتَقابِلِينَ،«٤» و چون به اصحاب يمين مى‌رسد بيش از آب، سايه، ميوه، اشجار و حورعين چيزى ذكر نمى‌كند، و همه اينها يعنى لذّات نگاه كردن، نوشيدن، خوردن و مباشرت از لذّتهايى است كه براى ستوران پيوسته ميسّر مى‌باشد و اين لذّتهاى حيوانى با لذّات پادشاهى و فرود آمدن در جوار حضرت بارى در اعلا عليّين چگونه مى‌تواند قابل مقايسه باشد. اگر اين لذّات داراى ارزشى بود در دسترس ستوران قرار داده نمى‌شد و رتبه فرشتگان از آنها برتر نبود. آيا تصوّر مى‌كنى احوال چهارپايان كه در مرغزارها رها مى‌شوند و به آب و درختان و انواع خوردنيها متنعّم مى‌گردند، و به جهش و جفت‌گيرى مشغول مى‌شوند برتر و لذيذتر و شريفتر و براى ارباب كمال سزاوارتر است كه به جاى غبطه به احوال فرشتگان در شادى آنها به سبب قرب پروردگار در اعلا عليّين به حيوانات غبطه برند، ليكن هيهات هيهات! چه دور است از تحصيل كمال كسى كه مخيّر شود ميان اين كه الاغى شود يا در درجه جبرئيل قرار گيرد، و وى رتبه الاغ را بر درجه جبرئيل ترجيح دهد. پوشيده نيست كه شبيه هر چيزى به سوى آن چيز كشيده مى‌شود، و انسانى كه گرايش او به صنعت كفشگرى بيش از تمايل او به صنعت نويسندگى است در ذات خود به كفشگران بيشتر شباهت دارد تا به نويسندگان.

همچنين كسى كه رغبت او در رسيدن به لذّتهاى حيوانى است ناگزير به حيوانات بيشتر شباهت دارد تا به فرشتگان. اينان همان كسانى هستند كه در باره آنها گفته شده است:

أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ. اين كه فرموده است از چهارپايان گمراهترند براى آن است كه در نهاد چهارپايان طلب درجات فرشتگان قرار داده نشده است و ترك طلب ناشى از عجز ذاتى آنهاست. ليكن اين طلب در سرشت انسان نهاده شده و كسى كه قادر به رسيدن به درجات كمال باشد و كوتاهى ورزد به نكوهش سزاوارتر و در نسبت دادن گمراهى به او شايسته‌تر است. و چون اين سخنان به طور معترضه بود به مقصود خود باز مى‌گرديم.

«٤» واقعه / ١٦ و ١٧: آنها (مقربان ) بر تخت هاى مرصع و به هم پيوسته قرار دارند. در حالى كه بر آنها تكيه كرده و روبروى يكديگر نشسته اند.