راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٠ - اقسام گناهان و نسبت آنها با صفات انسان
بدان وابسته است به روى او ببندد بزرگترين كبيره خواهد بود. اينها مراتب سه گانه كباير است به همين سبب حفظ معرفت بر دلها حفظ حيات بر ابدان و محافظت اموال بر اشخاص از مقاصد ضرورى همه شرايع و اديان است و گمان نمىرود در اين سه امر ميان ملّتها اختلافى وجود داشته باشد زيرا بر خداوند متعال روا نيست كه پيامبرى برانگيزد و مقصودش از برانگيختن او اصلاح دين و دنياى خلق باشد، سپس آنها را به چيزى امر كند كه مانع شناخت او و پيامبرانش باشد يا به چيزى دستور دهد كه موجب هلاكت نفوس و از ميان رفتن اموال است. از اين رو كباير داراى سه مرتبه است.
مرتبه نخست اعمالى است كه مانع شناخت خداوند و پيامبرانش مىشود و اين كفر است و چيزى بالاتر از كفر نيست زيرا جهل ميان بنده و خدا حجاب است و وسيلهاى كه مايه تقرّب بنده به خدا مىشود علم و معرفت مىباشد. قرب هر كسى به خدا به اندازه معرفت اوست و دورى از خدا به اندازه جهل اوست، جهالتى كه كفر ناميده شده ايمنى از مكر خدا و نوميدى از رحمت اوست، زيرا اين ايمنى و نوميدى عين جهل است، و تصوّر نمىرود كسى كه خدا را مىشناسد خود را از مكر او ايمن بداند و از رحمت او نوميد باشد. اين مرتبه همه بدعتهايى را كه مربوط به ذات خداوند سبحان و صفات و افعال و شرايع و اوامر و نواهى او مىشود فرا مىگيرد. مراتب اين اعمال محدود و منحصر نيست و منقسم مىشوند به آنچه شخص مىداند عملش در زمره كباير است كه ذكر آنها در قرآن آمده، و به آنچه مىداند در زمره آنها نيست و به آنچه مورد شكّ و ترديد اوست، و مطلب رفع شكّ در مورد اخير نابجاست.
مرتبه دوم- نفوس آدميان است، زيرا با بقا و حفظ آنها حيات ادامه مىيابد و شناخت خداوند به دست مىآيد. از اين رو قتل نفس از گناهان كبيره مىباشد هر چند پايينتر از كفر است، زيرا كفر اصل مقصود را از ميان مىبرد، و قتل نفس وسيله رسيدن به مقصود را نابود مىكند، چه زندگى دنيا جز براى تأمين آخرت مطلوب نيست و رسيدن به آخرت تنها با شناخت خداوند حاصل مىشود. قطع اعضا و هر چه مايه هلاكت آدمى شود حتّى زدن از لواحق اين كبيرهاند، و برخى از آنها بزرگتر از برخى ديگر است. زنا و لواط نيز در اين مرتبه قرار دارند و حرمت آنها از اين باب است، زيرا هر گاه مردم در ارضاى شهوات به ذكور اكتفا كنند نسل بشر قطع مىشود، و دفع شىء موجود تقريبا منتهى به قطع وجود آن مىگردد. امّا زنا اگر چه سبب نابود شدن نسل و از ميان رفتن وجود نمىشود ليكن