راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٨ - اقسام گناهان و نسبت آنها با صفات انسان
غزّالى مىگويد: توضيح مطلب اين است كه زمانى درست است پژوهشگر سرقت را از لحاظ اين كه گناه كبيره است يا نه مورد بررسى قرار دهد كه معناى كبيره و مقصود از آن را بداند، چنان كه اگر گويندهاى مىگويد: دزدى حرام است يا نه؟ سخن او را زمانى مىتوان صحيح دانست كه نخست معناى حرمت گفته شود و سپس درباره حرام بودن دزدى بحث به عمل آيد. واژه كبيره از حيث لفظ مبهم است و در لغت و شرع براى موضوع خاصّى وضع نشده است، زيرا واژههاى كبير و صغير از مفاهيم نسبى و اضافى مىباشند، هر گناهى به نسبت گناه پايينتر از خود كبير و به نسبت بالاتر از خود صغير است، خوابيدن با زن بيگانه در مقايسه با نگاه كردن به او كبيره و نسبت به زنا صغيره است، بريدن دست مسلمان در مقايسه با كتك زدن او كبيره و نسبت به كشتن او صغيره است. بلى انسان مىتواند بر گناهان خاصّى كه به مرتكب آنها وعده آتش داده شده نام كبيره بگذارد، مقصود ما از توصيف آن به كبيره اين است كه مجازات او به آتش كيفرى بزرگ است و نيز مىتواند گناهانى را كه حدّ بر آنها واجب شده است كبيره بنامد بدين سبب كه تسريع در مجازات اين نوع گناهان در دنيا عقوبتى واجب و عظيم است و نيز مىتواند گناهانى را كه در كتاب خدا صريحا از آنها نهى شده است كبيره بخواند و بگويد: ذكر آنها در قرآن به طور اختصاص دلالت بر عظمت و اهميّت آنها دارد و با مقايسه آنها با ديگر گناهان ناگزير بزرگ و عظيم خواهند بود زيرا نصوص قرآن نيز درجات متفاوتى دارد و در اين نوع اطلاقات هيچ اشكالى نيست. آنچه از صحابه نقل شده بر همين جهات دور مىزند، و بعيد نيست كه بتوان گفتار آنها را بر همين احتمالات حمل كرد. آرى آنچه مهمّ است اين است كه معناى قول خداوند متعال را در: إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ و گفتار پيامبر خدا (ص) را كه فرموده است:
«نمازهاى پنجگانه كفّاره گناهان ميان آنهاست جز كباير» بدانيم، زيرا اينها حكم كباير را اثبات مىكند. حقّ اين است كه گناهان منقسم شدهاند به آنچه شرع آنها را بزرگ و كبيره مىداند و آنچه آنها را صغيره مىشمارد، و آنچه مشكوك است و حكم آن دانسته نيست. امّا اين كه ما بتوانيم به تعريف جامع و مانعى براى كبيره و صغيره دست يابيم و تعداد آنها را معيّن كنيم انتظارى خارج از حدّ امكان است، زيرا اين امر منوط به اين است كه از پيامبر خدا (ص) شنيده باشيم كه فرموده باشد: مقصود من از كباير ده يا پنج گناه است و آنها را شرح داده باشد و چون چنين چيزى وارد نشده است بلكه در برخى از