نكوهش دنيا از بخش مهلكات ذكر كرده‌ايم، چه دوستى دنيا از مهلكات است. اكنون به ذكر فضيلت بيزارى از دنيا بسنده مى‌كنيم، زيرا بيزارى از دنيا از منجيات است و مراد از زهد همين است.

پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هر كه بامداد كند و همه همّت او دنيا باشد خداوند امور او را پريشان و مشغله‌اش را زياد و پراكنده مى‌كند و فقر را در برابر چشمانش قرار مى‌دهد، و از دنيا جز آنچه برايش مقدّر شده است بهره‌اى نمى‌برد و كسى كه بامداد كند و همّتش آخرت باشد خداوند افكارش را جمع و پيشه‌اش را حفظ مى‌كند و بى‌نيازى را در دلش قرار مى‌دهد و دنيا رام و مقهور به او مى‌رسد.»«١٩»

پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هر گاه بنده‌اى را ديديد كه خاموشى و بى‌رغبتى به دنيا به او داده شده به او نزديك شويد كه به او حكمت داده مى‌شود، چه خداوند فرموده است: وَ من يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً.«٢٠» از اين رو گفته شده است: «كسى كه چهل روز در دنيا زهد ورزد خداوند چشمه‌هاى حكمت را در دل او روان و زبانش را به آن گويا مى‌كند.»

يكى از صحابه گفته است: به پيامبر خدا (ص) عرض كرديم: از مردم چه كسى بهتر است؟ فرمود: «هر مؤمن محموم القلب راستگو.» عرض كرديم: اى پيامبر خدا محموم القلب چيست؟ فرمود: «پاكدل پرهيزگارى كه در او كينه و خيانت و ستم و حسد نباشد.» عرض شد: اى پيامبر خدا چه كسى پيروى او را دارد؟ فرمود: «آن كه دنيا را دشمن و آخرت را دوست بدارد.»«٢١» مفهوم اين حديث آن است كه بدترين مردم كسى است كه دوستدار دنيا باشد.

و نيز پيامبر خدا (ص) فرموده است: «اگر مى‌خواهى خداوند تو را دوست بدارد به دنيا بى‌رغبت باش»«٢٢» پس زهد و بى‌رغبتى به دنيا را سبب محبّت قرار داده و هر كس محبّت خدا را داشته باشد در عاليترين درجات قرب خواهد بود. بنابراين بايد زهد از

«١٩» سنن ابن ماجه ، شماره ٥ و ٤١ به سند صحيح با كمى اختلاف ؛ كافى نظير آن .

«٢٠» بقره / ٢٦٩:... و به هركس حكمت داده شد خير فراوانى داده شده است . خبر را ابن ماجه به شماره ٤١١٠ از حديث ابى خلاّد نقل كرده است .

«٢١» (( مكارم الاخلاق )) خرائطى ، (( المغنى . ))

«٢٢» سنن ابن ماجه ، شماره ٤١٠٢ نظير آن .