نيازمندان باقى مى‌گذاشتند و اين بدان سبب نبود كه دلشان به دوستى يا دشمنى با آب مشغول باشد. خزاين زمين را به پيامبر خدا (ص) و برخى از اصحاب او عرضه كردند، آنها را گرفتند و در محلّهاى خود قرار دادند و از آنها نگريختند، چه در نظر آنها آب و مال و زر و سنگ يكسان بود. و آنچه درباره امتناع آنها نقل گرديده يا از كسى روايت شده كه بيم داشته است اگر مال را بگيرد او را بفريبد و دلش را مقيّد كند و به شهوتها بكشاند و اين حال افراد ضعيف است و ناگزير دشمنى با مال و فرار از آن نسبت به آنها كمال است بلكه اين حكم همه مردم است چه همه آنها ضعيفند جز پيامبران و اولياى الهى. و يا امتناع آنها از كسى نقل شده كه قوىّ و كامل است ليكن از گرفتن مال اظهار گريز و نفرت كرده تا خود را در درجه ضعيفان قرار داده و آنها در ترك مال به او تأسّى جويند، زيرا اگر در گرفتن به او اقتدا كنند نابود مى‌شوند. او مانند مرد جادوگرى است كه در برابر فرزندانش از مار مى‌گريزد و اين به سبب ضعف او نيست بلكه بدين جهت است كه مى‌داند اگر مار را در برابر چشم فرزندانش بگيرد آنان نيز همين كه مار را ديدند آن را مى‌گيرند و هلاك مى‌شوند. به روش ضعيفان رفتار كردن براى پيامبران و اوليا و عالمان امرى ضرورى است.

اكنون دانستى كه مراتب فقر شش است و بالاترين آنها رتبه مستغنى است سپس به ترتيب زاهد، راضى، قانع و پس از اينها حريص است.

مى‌گويم: بلكه دانستى كه مراتب بيش از پنج نيست زيرا مرتبه راضى و مستغنى يكى است.

غزّالى مى‌گويد: نام فقر بر همين پنج دسته اطلاق مى‌شود، ليكن مستغنى را به اين معنا فقير ناميدن دليلى ندارد، و اگر فقير گفته شود به معناى ديگرى است و آن اين است كه او مى‌داند در همه امور خود عموما و در بقاى بى‌نيازى او از مال خصوصا فقير و نيازمند خداوند متعال است و اطلاق نام فقير به او مانند نام عبد است بر كسى كه خود را بنده مى‌شناسد و بدان اقرار دارد، چه اطلاق آن به چنين بنده‌اى سزاوارتر از اطلاق آن به غافلان و از خدابيخبران است اگر چه نام عبد بر همه خلق تعميم دارد. نام فقير نيز عموميّت دارد ليكن كسى كه خود را به خداوند فقير و محتاج مى‌داند به اطلاق اين نام سزاوارتر از ديگران است. بنابراين واژه فقير ميان اين دو معنا مشترك است و هر گاه اين اشتراك را بدانى خواهى دانست كه قول پيامبر خدا (ص) كه فرموده است: «از فقر به تو