راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣١٢ - حقيقت رجا

تمام شود و به كمال خود برسد از آن دفع كند، اين انتظار او را رجا مى‌گويند. اگر تخم را در زمينى سخت و شوره زار و مرتفع كه آب بدان نرسد بپاشد و از آن مراقبت نكند سپس انتظار درو محصول آن را داشته باشد اين انتظار او را حماقت و غرور مى‌نامند نه رجا و اميد. اگر تخم را در زمينى پاكيزه ليكن فاقد آب به كار برد و در جايى كه نزول باران غلبه ندارد و آمدن آن نيز ممتنع نيست انتظار داشته باشد كه آن زمين از آب باران سيراب شود انتظار او را تمنّا و آرزو مى‌گويند نه رجا.

از اين رو اطلاق واژه رجا بر انتظار رسيدن به چيزى محبوب آنگاه درست خواهد بود كه همه اسبابى كه در تحت اختيار بنده است براى وصول به آن آماده شده و تنها اسبابى كه خارج از اختيار و امكان اوست باقى مانده باشد و دفع موانع و مفاسد آن را از فضل خداوند اميد داشته باشد.

بنابر اين هر گاه بنده تخم ايمان در دل بكارد و آن را با آب طاعات آبيارى كند و از خار و خس اخلاق بد پاكيزه سازد و از فضل خداوند انتظار داشته باشد كه او را تا زمان مرگ بر اين شيوه پايدار بدارد و حسن عاقبتى را كه به آمرزش انجامد نصيب او گرداند، انتظار وى رجاى حقيقى پسنديده‌اى است كه او را وا مى‌دارد بر اعمال خود مواظبت و تا اتمام اسباب آمرزش و فرا رسيدن مرگ به مقتضاى ايمان قيام و رفتار كند و اگر بذر ايمان را با آب طاعات سيرآب نكند يا دل را همچنان به اخلاق بد انباشته نگهدارد و در طلب لذّتهاى دنيا بكوشد، سپس انتظار آمرزش الهى را داشته باشد، انتظار او جز حماقت و نادانى نخواهد بود. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «احمق كسى است كه از هوسهاى خود پيروى كند و از خداوند آرزوى بهشت داشته باشد.»«١» خداوند فرموده است: فَخَلَفَ من بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا«٢» و نيز:

فَخَلَفَ من بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى‌ وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا.«٣»