راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٣ - وجوب توبه فورى است
خداوند تهى باشد بكلّى باطل، و مانند انسانى فاقد روح و روان است. همچنين كسى كه از ايمان جز شهادتين را فرا نگرفته مانند انسانى بىدست و پا و كور است كه همه اعضاى ظاهرى و باطنى خود را از دست داده، هر چند روح در تنش باقى است، و هر كس حالش بدين گونه باشد در آستانه مرگ قرار دارد و روح ناتوان او كه تنها مانده و از اعضا و جوارحى كه او را كمك و يارى مىدادند جدا شده است بزودى از تنش خارج خواهد شد. به همين گونه كسى كه از ايمان جز شهادتين را نياموخته است، و در عمل و ايفاى وظايف دينى كوتاهى مىكند، ممكن است بزودى با وزش تندبادهايى كه در پيشاپيش ورود فرشته مرگ درخت ايمان را به لرزش در مىآورد نهال ايمانش را از بيخ و بن برآورد چه هر ايمانى اگر ريشههايش در جان آدمى محكم و استوار نشده، و شاخههايش در اعمال او موجود نباشد در برابر گرد بادهاى هولناكى كه به هنگام ظهور فرشته مرگ وزيدن مىگيرد تاب مقاومت نخواهد داشت، و بيم آن است كه دچار سوء عاقبت شود مگر اين كه درخت ايمان خود را در طول گذشت روزها و ساعتها به آب طاعت آبيارى كرده و ريشههاى آن در جان او رسوخ كرده و استوار شده باشد. اين كه گنهكار به كسى كه فرمانبردار خداوند است مىگويد: من مانند تو مؤمنم گفتارش مانند گفتار كدوبن به درخت صنوبر است كه به او گفت من درختى هستم و تو هم درختى هستى و صنوبر چه پاسخ نيكويى به او داد كه گفت: هنگامى كه بادهاى پاييز بوزد و ريشههاى تو از جا كنده شود، و برگهايت پراكنده گردد نتيجه اين خود بينى را از اين همنامى با من خواهى دانست، و غرور تو از اين مشاركت در نام با همه غفلت تو از نداشتن آنچه مايه ثبات و پايدارى درختان است بر طرف خواهد شد. آرى هنگامى كه غبار فرو نشيند خواهى ديد در زير پاى تو اسب است يا الاغ و اين امرى است كه در پايان نمايان خواهد شد. به همين سبب است كه رگهاى دل عارفان از بيم دواعى مرگ و مقدّمات سهمناك آن كه تنها اندكى از مردم بر آن پايدارى مىكنند بريده مىشود. از اين رو گنهكارى كه به سبب گناهان خود از خلود در آتش بيم نكند مانند تندرستى است كه به سبب برخوردارى از سلامت بدن در انواع شهوتهاى زيانبار فرو رود، و چون مرگ غالبا به صورت ناگهانى واقع نمىگردد به او گفته مىشود: تندرست از بيمارى بيم دارد، و چون بيمار شود از مرگ مىترسد. همچنين گنهكار از سوء عاقبت بيمناك است سپس چون دچار بدفرجامى شود خلود او در آتش لازم مىگردد. چه گناهان نسبت به ايمان